Մուսա լեռան հերոսամարտ, Մուսա լեռան շրջակայքում գտնվող հայկական գյուղերի բնակիչների 53-օրյա ինքնապաշտպանություն թուրքական կանոնավոր և անկանոն ուժերի դեմ։ Հայ խաղաղ բնակչության կոտորածները Հայոց Ցեղասպանության մաս էին կազմում։ Սակայն Մուսա լեռան գյուղերի հայ բնակչությունը կանխազգալով մոտալուտ վտանգը բարձրացավ Մուսա լեռ և սկսեց ինքնապաշտպանությունը, որ տևեց 1915 թ-ի հուլիսի 21-ից սեպտեմբերի 12-ը^[1]: Վերջ ի վերջո ֆրանսիական և անգլիական նավերը տեսնելով ինքնապաշտպանվողների «Քրիստոնյաները վտանգի մեջ են» գրությունը, օգնության եկան և տեղափոխեցին ինքնապաշտպանվող 4231 հայերին Եգիպտոս, որտեղ հետագայում շատերը մտան Ֆրանսիական հայկական լեգեոնի կազմի մեջ։ Ոգեշնչված և տպավորված այս իրադարձություններով ավստրիացի գրող Ֆրանց Վերֆելը 1933 թ-ին գրում է «Մուսա լեռան քառասուն օրը» ստեղծագործությունը։

Քննարկվող հարցեր՝

1.ինչպես ենք գիտելիքներ ձեռք բերում բնության երևույթների մասին

Դիտումերով և փորձերով:

2.ինչ է փորձը և ինչով է այն տարբերվում դիտումից

Փորձը — որ

4.Ինչ է վարկած- Ուսումնասիրվող երևույթը բացատրելու համար նախ արվում է որշակի ենթադրություն որից հետո ստուգում են փորձերը:

5.Ինչ է օրենքը

Երևույթների մասին դիտումենիր և փորձերի միջոցով ստացված տվյալները գիտնակաները հայտնաբերում են օրնքներ::

6.Ինչ է  ֆիզիկական տես ությունը-Գիտելիքների ամբողջականությունը անվանում են ֆիզիկական երևույթներ:

7.Ֆիզիկական մեծությունների չափումներ,չափումների դերը գիտության մեջ:

Ֆիզիկական մեծությունների չափումների հետևանքով ստացվում են օրենքներ որոնց հիմվան վրա հիմնաված է գիտության առաջընթացությունը:

8..Ինչ է նշանակում չափել որևէ ֆիզիկական մեծություն:

Չափել ֆիզիկական մեծությունը` նշանակում է այն համեմատել նույնատիպ մեծության հետ, որն ընդունված է որպես միավոր

9.Երկարության հիմնական և այլ  միավորները:Չափման գործիք

Որպեսզի ֆիզիկայում հնարավոր լինի համեմատել տարբեր երկրներում ստացված հետազոտությունների և չափումների արդյունքները, անհրաժետ է օգտագործել միևնույն միավորները: Ստեղծվել է Միավորների միջազգային համակարգը, կրճատ` ՄՀ: Երկարության հիմնական միավորներն են մետրը, սանտիմետրը, միլիմետրը, նանոմետրը: Ֆիզիկական մեծությունները չափելու համար օգտագործվում են չափման գործիքներ՝ քանոն, ջերմաչափ, չափագլան և այլն:

10.Ինչ չափիչ   սարքեր եք ճանաչում: Թվարկեք

Չափերիզ, չափագլան, կշեռք, ջերմաչափ

11.Այդ սարքերը ինչ ֆիզիկական մեծություններ են չափում:

չափերիզ- երկարություն, չափագլան-ծավալ, կշեռք-զանգված, ջերմաչափ-ջերմաստիճան

12.Ինչ է չափիչ սարքի սանդղակ:

Բոլոր չափիչ սարքերն ունեն սանդղակ: Օրինակ, չափաքանոնի վրա բաժանումների գծիկները և որոշ գծիկների վրա գրված թվերը միասին ներկայացնում են քանոնի սանդղակը:

13.Որն է չափիչ սարքի չափման սահմանը:

Չափից սարքի սանդղակի ամենամեծ արժեքը կոչվում է սարքի չափման սահման:

14.Ինչն են անվանում սանդղակի բաժամնման արժեք:

Երկու հարևան գծիկների միջև եղած հեռավորությունը կոչվում է սանդղակի բաժանման արժեք:

15.Ինչից է կախված չափման սխալը:

Չափման սխալը կախված է բաժանման արժեքից, չափումը կատարող գործիքի սխալ դիրքից, դիտարկողի աչքի ոչ ճիշտ դիրքից:

1.
Ֆիզիկակական մարմիներ-ավտոմեքենա, խնքնաթիռ, գրիչ, մատիտ:

Նյութեր- Պղինձ , ճենապակ, ջուր:

2. Բերե՛ք ֆիզիկական մարմինների օրինակներ, որոնք բաղկացած են.

ա) միևնույն նյութից— պլասմաս, ալյումին, փայտ, արծաթ:
բ) տարբեր նյութերից, բայց նույն անվամբ և նույն նպատակին ծառայող:— բաժակ պլասմասե, արծաթե գթալ, կավիծ զարթատուփ:

3. Ինչ ֆիզիկական մարմիններ կարելի է պատրաստել ապակուց, ռետինից, փայտից, պողպատից, պլաստմասսայից:

ապակի-պատուհան, քանոն, , բաժակ, արձան, հայլի, սեղան:
ռետին-ռետին, գնդակ, պլաստիրին:
փայտ-սեղան, , գդալ, աթոռ, թուղտ, պահարան:
պողպատ-մեխ, թուր, մուրճ, կացին:
պլաստմասսա-Խաղալիք, աման, գթալ, բաժակ:

4. Ինչ նյութերից են բաղկացած հետևյալ մարմինները.

Մկրատ- երկաթ պլաստմաս, 

բաժակ-ապակի պլաստմաս,

ֆուդբոլի գնդակի օդափուչիկ-ռետին, պլաստիրին,

բահ,-երկաթ, փայտ

մատիտ- փայտ:

5. Գծե՛ք աղյուսակն ու դրա մեջ տեղեցրեք հետևյալ բառերը.

6. Բերեք մեխանիկական երևույթների օրինակներ:

Ավտոմեքենան շարժվում է
Ժամացույցի սլաքը պտտվում է:

7. Բերեք ջերմային երևույթների օրինակներ:

Ջրի եռալը
Սառույցի հալվելը

8. Բերեք ձայնային երևույթների օրինակներ:

Թռջուների երգելը
Մարդու խոսելը

Անձրևի կաթկտոցը:

9. Բերեք էլեկտրական երևույթների օրինակներ:

 Էլեկտրասալիկի միացում
Հոսանքի անջատում

10. Բերեք մագնիսական երևույթների օրինակներ:

Երկաթի մարմինների ձգումը
Մագնիսի ձգումը

11. Բերեք լուսային երևույթների օրինակներ:

Լույսի վառվելը
Ամպերի շարժվելը

12. Աղյուսակը գծե՛ք և դրա մեջ գրեք մեխանիկական, ձայնային, ջերմային, էլեկտրական, լուսային երևույթներին վերաերվող բառերը.

13. Թվարկեք երկու-երեք ֆիզիկական երևույթներ, որոնք տեղի են ունենում թնդանոթով կրակելիս:

Ձայնային երևույթ-թնդանոթով կրակելիս ուժեղ ձայն է գալիս։
Մեխանիկական երևույթ-տեղի է ունենում շարժում։