Հոկտեմբերի 30 — Հ.Թումանյան «Ոսկի քաղաքը» կարդալ: Բացատրել «ոսկի քաղաք» արտահայտությունը: Ոսկի քաղաքը,նշանակում է ոսկի, և երջանկությունով լի քաղաք։ Ոսկե քաղաք նշանակում է նաև սիրով լի ուրախությունով լի քաղաք։
Ինչ է պետք այդ քաղաքի բնակիչը դառնալու համար:
Իմ կարծիքով պետք է լինել բարի, արդար, չլինել ժլատ, լինել անկեղծ։ Իմ կարծիքով եթե դու այդ հատկանիշները չունենաս քո պատճառով մի ամբողջ քաղաք վատը կդառնա։ Եթե դու քեզ շրջապատող մարդկանց խափես կամ վատ բաներ սովորեցնես քաղաքում լավ մարդ չի մնա։
Hometask-Learn the text to retell. Ex. slide 9-11,
Grammar — Sentence Structure
The following sentences are all mixed up. Put the words on each line in a correct order to make a logical sentence.
Emma and Jerry are husband and wife.
Emma must keep everything a secret.
She listens very carefully for clues.
She calls her sister-in-law Mary, and they make a secret plan.
Mary calls Jerry and they have a chat about his upcoming birthday.
She rushes off to the shop and buys a pair of shiny sneakers, exactly Jerry’s size.
Jerry’s birthday is today.
Emma waits until their special dinner at night.
I wonder what it is.
Well, I guess I could use a pair of sneakers, too.
Does Jerry have a birthday?
Does Emma want to buy Jerry a present?
Can Emma listen to their conversation?
Does Jerry need speakers?
Is Emma surprised?
Mary doesn’t have a birthday.
Does Jerry not want sneakers?
Emma shouldn’t tell the truth.
Are they not very surprised?
Jerry doesn’t wonder what is inside the box.
Emma has a birthday.
Jerry knows about Emma’s plan.
Mary helps Emma.
Emma buys flowers.
Merry and Jerry talk.
Emma doesn’t ask Jerry what he wants for his birthday because she wants her gift to be a surprise.
Mary is Emma’s sister-in-law.
Emma and Mary plan, that Mary calls Jerry and asks him what he wants for this birthday, while Emma listens to what Jerry says so she could buy him a present.
Well Jerry thinks he could use a pair of sneakers, so I think he does.
Սնկերի բազմազանությունը և դերը բնության մեջ ու մարդու կյանքումՍնկերի թագավորության հաջորդ ներկայացուցիչները ստորակարգ սնկերն են, որոնք ևս իրենց հերթին միավորվում են ստորակարգ սնկերի թագավորության մեջ: Ստորակարգ սնկերի երկու հիմնական ներկայացուցիչներն են բորբոսասնկերը և խմորասնկերը: Բորբոսասնկերը հաճախ հեշտ է հանդիպել երկար ժամանակ դրսում թողնված սննդամթերքի կամ այլ օրգանական նյութերի մնացորդների վրա` սովորական բորբոսի տեսքով: Նրանց սնկամարմինը կազմված է բարակ անգույն թելերից, որոնք ճյուղավորվելով՝ առաջացնում են բորբոս: Բազմացման շրջանում սնկամարմնից հիֆերը բարձրանում են դեպի վեր: Այդ հիֆերի գագաթին գտնվում են սպորանգիումները: Սպորանգիումներում զարգանում են սպորները:
Բորբոսասնկերի շարքին է պատկանում մուկորը՝ սպիտակ բորբոսը: Այն ունի խիստ ճյուղավորված սնկամարմին՝ առանց միջնապատերի և բազմաթիվ կորիզներով: Եվս մեկ տարածված բորբոսասունկ է պենիցիլիումը՝ վրձնաբորբոսը: Նրա սնկամարմինը նույնպես կազմված է ճյուղավորված թելերից, բայց դրանք բաժանված են առանձին բջիջների, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի մեկ կորիզ: Պենիցիլը փչացող մթերքների, բանջարեղենի, խոնավ հողի վրա առաջացնում է մոխրակապույտ բորբոս:Բորբոսասնկերը բազմանում են սպորերով:Մուկորի մոտ սպորները հասունանում են սև գույնի գլխիկներում, որոնք առաջանում են թելիկների ծայրերին: Պենիցիլի մոտ սպորները զարգանում են ոչ թե գլխիկում, այլ սնկամարմնից դեպի վեր բարձրացած վրձնաձև ճյուղավորված թելերի ծայրում: Մուկորի և պենիցիլիումի հետ միասին բորբոսասնկերից են նաև ասպերգիլը, ֆուզարիումը:
Ստորակարգ սնկերի հաջորդ ներկայացուցիչներն են շաքարասնկերը կամ խմորասնկերը: Խմորասնկերը ձվաձև միաբջիջ սնկեր են: Նրանք ապրում են շաքար պարունակող հեղուկներում, ինչի պատճառով կոչվում են նաև շաքարասնկեր: Խմորասնկերը շաքարը վեր են ածում սպիրտի և ածխաթթու գազի, ինչի արդյունքում ստանում են կենսագործունեության համար անհրաժեշտ էներգիա:Խմորասնկերը բազմանում են բողբոջման եղանակով:Բողբոջման գործընթացում մայրական բջջի վրա առաջանում է արտափքում, որը աստիճանաբար մեծանում է, և հասնելով մայրական բջջի չափերին՝ անջատվում է նրանից ու դառնում առանձին բջիջ: Երբեմն այդ անջատումը տեղի չի ունենում և խմորասնկերը աստիճանաբար ձևավորում են ճյուղավորված շղթայանման գաղութներ: Բացի թունավոր գլխարկավոր սնկերից, սնկերի թագավորությունը հարուստ է նաև այլ մակաբույծ ու վնասակար սնկերով: Մակաբույծ սնկերն ապրում են բույսերի, կենդանիների, մարդու օրգանիզմներում և սնվում դրանց հաշվին: Դրանցից են` մրիկասունկը, հաբեթասունկը, ժանգասունկը, մարդու և կենդանիների հիվանդություններ առաջացնող սնկերը և այլն:Մրիկ կոչվող հիվանդությունը տարածված է հացահատիկային բույսերի մոտ: Այն արտահայտվում է փոշեմրիկի կամ կարծր մրիկի ձևով: Փոշեմրիկի դեպքում հասկի բոլոր մասերը, բացի առանցքից, վեր են ածվում սև փոշու, որն իրենից ներկայացնում է սպորներ, իսկ կարծր մրիկի ժամանակ քայքայվում է միայն սերմնահատիկը, իսկ դրա արտաքին պատյանը պահպանվում է:
Ժանգասունկը վարակում է հացահատիկի ցողունը և տերևները: Այն ձևավորում է դեղին, ժանգագույն կամ սև գույնի բարձիկների նման սպորների կուտակումներ, որոնք ծածկում են ֆոտոսինթեզ իրականացնող մակերեսը: Դրա պատճառով հատիկներ չեն առաջանում կամ կազմավորվում են ոչ լիարժեք:
Հաբեթասնկերը աճում են ծառերի վրա՝ կեչու, հաճարենու և այլն: Սնկամարմինը տարածվում է բնափայտով, վնասում և քայքայում է այն: Ծառը վարակվում է վնասված կեղևից, ուր կարող են թափանցել սպորները: Վարակվելուց մի քանի տարի անց կեղևի վրա առաջանում է ամուր սմբակաձև պտղամարմինը, որի ստորին մասում գտնվում են խողովակներ, ուր հասունանում և զարգանում են սպորները:
Բուսական մակաբույծ սնկեր են նաև կարտոֆիլի ֆիտոֆտորան, վարունգի ալրացողը, գետնամորու սպիտակ բծավորությունը: Սնկերը մեծ նշանակություն ունեն ինչպես բնության, այնպես էլ մարդու գործունեության մեջ: Նրանք մասնակցում են օրգանական նյութերի քայքայմանը և հումուսի առաջացմանը, հողագոյացմանը: Բացի այդ, սնկերը հարուստ են սպիտակուցներով և կարող են որպես սննդի աղբյուր ծառայել կենդանիների և մարդու համար: Սնկերը լայնորեն կիրառվում են մարդու կողմից գործունեության տարբեր ոլորտներում: Նրանցից ստանում են տարբեր միացություններ՝ կիտրոնաթթու, վիտամիններ, ֆերմտենտներ, հակաբիոտիկներ:Օրինակպենիցիլ բորբոսասունկը, որից առաջին անգամ ստացվել է պենիցիլին հակաբիոտիկը:Սնկերը նաև օգտագործվում են սննդարտադրության մեջ:Օրինակխմորասնկերը օգտագործվում են գարեջրի, հացի և թխվածքի պատրաստման համար:
Դրանով հանդերձ սնկերն ունեն նաև բացասական նշանակություն: Դրանց մի մասը հիվանդությունների հարուցիչներ են, իսկ մյուս մասը՝ տնտեսության և կենցաղի վնասատուներ:Աղբյուրները