թ.Գոմաղբը որպես պարարտանյութ օգտագործելու առավելությունները. Գոմաղբի և գնդիկների միջև տարբերությունը:

Երբ մենք խոսում ենք այն մասինպարարտանյութ գոմաղբովմենք վերաբերում ենք երկու հիմնական բաղադրիչների խառնուրդին. բույսերի մնացորդներ (ծղոտ, խոտ … և թափոններ, որոնք կազմում են անասունների անկողնային պարագաները) և կենդանիների թափոններ: Այս խառնուրդը անցնում է փուլխմորում(այդ պատճառով մենք երբեմն խոսում ենք դրա մասինհասուն գոմաղբ), որը բարձրացնում է իր բնութագրերը:

Գոմաղբը որպես պարարտանյութ.թարմ, հասուն կամ հին

Թարմ գոմաղբը վերաբերում է բուսական մնացորդների և կենդանական թափոնների խառնուրդին ՝ առանց որևէ խմորման կամ վատ խմորման: Թարմ գոմաղբը շատ խոնավ է (թաց), վատ է սնուցում հողը և դժվար է կառավարել (ինչպես նաև գարշահոտ):

Գոմաղբը որպես պարարտանյութ.առավելությունները

Իգոմաղբդա գերազանց պարարտանյութ է. այն բերում է ածխածին, թթվածին և ջրածին ՝ օրգանական նյութերի հիմնական բաղադրիչները: Այն ունակ է լավ քանակությամբ ազոտ, կալիում, ֆոսֆոր, մագնեզիում, կալցիում, ծծումբ, երկաթ, մանգան, ցինկ, պղինձ և բոր ազատել հողում:

Այս միկրոէլեմենտները չեն արտանետվում այնքան արագ, որքան դրանքքիմիական պարարտանյութերազատումը աստիճանական է, որպեսզի բույսերը երկարաժամկետ օգուտ ստանան դրանից: Այս հատկության շնորհիվ գոմաղբը շատ չի տառապումարտահոսքի հետևանքով կորուստներստորերկրյա ջրերի աղտոտման համար վտանգավոր և բույսերի առողջության համար վնասակար:

Արանքումառավելություններըօգտագործման հիմնարարգոմաղբ `որպես պարարտանյութայն է, որ հողը հարստացվի ոչ միայն ընթացիկ մշակութային ցիկլի համար. տրամադրված բերրիությունը մնում է նույնիսկ հետագա տարիներին: Գոմաղբը բարելավում է հողի կառուցվածքը և ապահովում կայուն հումուս:

Գոմաղբի և գոմաղբի տարբերությունները

Իգոմաղբոչ այլ ոք է, քանչոր գոմաղբ (հին) և վերածվել գնդիկների: Իգոմաղբշուկայում հանդիպում է հետևյալ տեսքով ՝

• գնդիկներ
• փաթիլներ
• պարարտություն …

Այս ձևերով գոմաղբը մասամբ ջրազրկվել և սեղմվել է փաթիլների, պարարտանյութի կամ գնդիկների տեսքով: Այս վիճակում,գոմաղբնա կորցնում է իր սեփականներից շատերըառավելությունները, Այն շարունակում է մնալ լավ դանդաղ արտանետվող պարարտանյութ, բայց այլևս չի կարող համարվել հող բարելավող. Դրա ազդեցությունը կտևի միայն մեկ բերքի ցիկլ և չի հանգեցնի հողի կառուցվածքային լուրջ բարելավումների: Գնդիկավոր գոմաղբի որակը անհամեմատելի է լավ խմորված բնական գոմաղբի որակի հետ, վերջինս ունի ուժպարարտանյութավելի մեծ

Գոմաղբը որպես պարարտանյութ.ձի կամ եղջերավոր

Ձիու գոմաղբը (ձիավոր) գերազանց է, հատկապես եթե լավ խմորված է (հին), քանի որ այն ավելի հարուստ է օրգանական նյութերով: Ձին որոճող չէ և այդ պատճառով մարսում է ցելյուլոզան խիստ պարունակվող եղանակով:

Խոշոր եղջերավոր անասունը ամենատարածվածն է և ամենադյուրինը գտնելու համար, առավելություններն են վերևում տեսածները: Այն, ինչ տարբերություն է առաջացնում, նաև բույսի մնացորդի տեսակն է:

Իգոմաղբդա միակը չէ բնական պարարտանյութ գերազանց հատկություններով, փորձեք նայելհողային հումուսի օգտագործումըև ամենատարածված գրունտի լուպինի բնութագրերը:

Վերոնշյալ լուսանկարում ՝ Լոխման գոմաղբ տարածող:

 Սան Ստեֆանոյի պայմանագրով Չեռնոգորիան, Սերբիան և Ռումինիան անկախ էին ճանաչվում: Բոսնիան և Հերցեգովինան ինքնավարություն էին ստանում Օսմանյան կայսրության շրջանակներում: Բուլղարիան (Արլ. Ռումելիայով, Մակեդոնիայով և Թրակիայի մի մասով՝ մինչև Սալոնիկ և Էգեյան ծով) հռչակվում էր ինքնավար իշխանություն՝ տերությունների համաձայնությամբ և Բարձր դռան կողմից հաստատվող իշխանությունով: Թուրքական զորքերը դուրս Էին բերվում Բուլղարիայից, իսկ ռուսական զորքերը մնում էին այնտեղ 2 տարի ժամկետով: Թուրքիան պարտավորվում էր Ռուսաստանին վճարել 1410մլն ռ. ռազմատուգանք, որի մեծ մասը (1100 մլն ռ.) փոխարինվում էր տարածքային զիջումներով. եվրոպական մասում՝ Տուլչայի սանջակի ղիմաց Ռուսաստանը ստանում էր 1856-ի Փարիզի պայմանագրով իրենից անջատված Հվ. Բեսարաբիան, ասիականում՝ Արդահանը, Կարսը, Բաթումը, Բայազետը և մինչև Սողանլուղ ընկած տարածքը:

 Հատուկ հոդվածով (16-րդ) նախատեսվում էր վարչական բարենորոգումներ անցկացնել Արմ. Հայաստանում:

 Պատերազմի հաջող ընթացքը Ռուսաստանի համար և Արմ. Հայաստանի մի մասի գրավումը ոուսական զորքերի կողմից ազատագրման հույսեր ներշնչեցին նաև հայ քաղաքական շրջաններին: 1877-ի վերջին Կ. Պոլսի հայոց Ազգային ժողովը մերժեց հայերին զորակոչելու սուլթանական իրադեն (հրամանագիր), որով փաստորեն հրաժարվեց զենք վերցնել ռուսական բանակի դեմ: 1878-ի հունվարին Կ. Պոլսի պատրիարք Ներսես Վարժապետյանը Ազգային ժողովին ներկայացրեց մի տեղեկագիր, որտեղ շարադրված էր Հայաստանի ինքնավարության ծրագիրը՝ Լիբանանի օրինակով (1864-ի կանոնադրությամբ Լիբանանը կառավարում էր քրիստոնյա ընդհանուր նահանգապետը): Ծրագիրը, որ ամենայն հավանականությամբ թելադրված էր թուրքական կառավարութան և Անգլիայի կողմից (որոնք հարցի նման լուծումը գերադասում էին Արմ. Հայաստանի ռուսական գրավումից) մերժվեց: Կ. Պոլսի և Անդրկովկասի հայ քաղաքական շրջանների (որոնք արևմտահայության ազատագրության հարցը կապում էին Ռուսաստանի հետ) ճնշման տակ Կ. Պոլսի պատրիարքն իր ներկայացուցչի՝ Ադրիանուպոլսի առաջնորդական փոխանորդ Գևորգ վարդապետ Ռուսչուգլյանի միջոցով (որին միացան Ստեփան Ասլանյանը և Հովհաննես Նուրյանը), իսկ ավելի ուշ նաև անձամբ շփման մեջ մտավ ռուսական հրամանատարության (Մեծ իշխան Նիկոլայ Նիկոլաևիչ) և դիվանագիտական ներկայացուցիչների (Իգնատև, Նելիդով) հետ ու խնդրագիր հղեց Ալեքսանդր II կայսրին: Նույն ժամանակ, Գրիգոր Արծրունու նախաձեռնությամբ, խնդրագիր ներկայացվեց Կովկասի փոխարքային: Ռուսական կառավարությունը համաձայնվեց հայերի վերաբերյալ հատուկ կետ մտցնել ռուս-թուրքական պայմանագրում: Այսպես երևան եկավ Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի 16-րդ հոդվածը, որտեղ ասված էր. «Նկատի ունենալով այն, որ ռուսական զորքերի դուրս բերումը նրանց կողմից գրավված Հայաստանի՝ Թուրքիային վերադարձվելիք վայրերից կարող է այնտեղ առիթ տալ բախումների և բարդությունների, որոնք երկու պետությունների բարի հարաբերությունների վրա կունենան վնասակար ազդեցություն, Բարձր դուռը պարտավորվում է անհապաղ կենսագործել հայաբնակ մարզերի տեղական կարիքներից հարուցվող բարելավումներ և բարենորոգություններ, և զերծ պահել հայերի անվտանգությունը քրդերից և չերքեզներից», «Հայաստանը միջազգային դիվանագիտության և սովետական արտաքին քաղաքականության փաստաթղթերում (1828-1923)», 1972, Էջ 92): Այս հոդվածը չէր կարող գոհացնել հայերին, քանի որ այնտեղ խոսք անգամ չկար նրանց ակնկալած ինքնավարության մասին: Հոդվածի այդպիսի չափավորությունը բացատրվում էր Ռուսաստանի վրա Անգլիայի դիվանագիտական ճնշումով, որը վտանգված էր տեսնում իր շահերն Ասիայում, ինչպես նաև Հնդկաստան տանող ճանապարհներին: Այդուհանդերձ, 16-րդ հոդվածը, պայմանագրի 25-րդ և 27-րդ հոդվածների հետ (որոնք նախատեսում էին «Ասիական Թուրքիայից» ռուսական զորքերի դուրսբերման 6-ամսյա ժամկետ և արգելում ռուսական բանակի հետ համագործակցած թուրքահպատակների, այսինքն՝ հայերի հալածանքը), ընդհանուր առմամբ, նպաստավոր էր հայերի համար. Բարձր դուռը պարտավորվում էր Արմ. Հայաստանում անցկացնել բարենորոգումներ, Արմ. Հայաստանի մի մասը (Կարս, Արդահան, Բայազետ, Ալաշկերտի հովիտ և ուրիշ վայրեր) անցնում էր Ռուսաստանին:

 Սան Ստեֆանոյի պայմանագրով էապես ուժեղացնում էր Ռուսաստանի դիրքերը Բալկաններում, հատկապես այնտեղ սլավոնական պետության (Բուլղարիա) ստեղծմամբ, ինչպես նաև Ասիայում՝ Բաթումի և հայկական նահանգների ազատագրմամբ: Այդ պատճառով էլ պայմանագիրն անընդունելի էր եվրոպական տերությունների, հատկապես Անգլիայի ու Ավստրո-Հունգարիայի համար, ինչը և հանգեցրեց Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի վերանայմանը 1878-ի Բեռլինի կոնգրեսում:

Սիրտը քառախորշ սնամեջ մկանային օրգան է, գտնվում է կրծքավանդակում, փոքր-ինչ ձախակողմյան դասավորությամբ:

Չափահաս մարդու սրտի զանգվածը կազմում է 250−300 գ:

Սիրտը գտնվում է սրտապարկում, որը շարակցահյուսվածքային թաղանթ է: Սրտապարկի ներքին մակերևույթն արտադրում է քիչ քանակությամբ հեղուկ, որը թուլացնում է կծկման ժամանակ առաջացած շփման ուժը:

Սիրտը հոծ միջնորմով բաժանվում է աջ և ձախ կեսերի, որոնցից յուրաքանչյուրը կազմված է նախասրտից և փորոքից: Նախասրտերը և փորոքները հաղորդակցվում են անցքերով, որոնցում կան փեղկավոր փականներ:

Սրտի աջ նախասրտի և աջ փորոքի բացվածքի սահմանում գտնվում են եռափեղկ փականներ (կազմված երեք փեղկից), իսկ ձախ նախասրտի ու ձախ փորոքի բացվածքի սահմանում` երկփեղկ փականները:

Սրտից դուրս եկող թոքային զարկերակի և աորտայի ներսում կան կիսալուսնաձև փականներ: Եռափեղկ և երկփեղկ փականները խոչընդոտում են արյան հետադարձ շարժումը փորոքներից նախասրտեր: Կիսալուսնաձև փականներն արգելակում են արյան հետադարձ շարժումը թոքային զարկերակից և աորտայից դեպի սիրտ:

Փականների եզրերից բարակ շարակցահյուսվածքային թելեր են ձգվում դեպի փորոքների պատերը, որոնց շնորհիվ փորոքի մկանի կծկման պահին փականները պահվում են հորիզոնական դիրքում և չեն շրջվում դեպի նախասրտերի խոռոչներ:

Նախասրտերի կծկման պահին փականների փեղկերը կախվում են փորոքների ներսը, և արյունը ազատ շարժվում է նախասրտերից փորոքներ:

Նախասրտերի պատերն ավելի բարակ են, քան փորոքներինը, որը պայմանավորված է աշխատանքի ժամանակ նրանց գործադրած ոչ մեծ ուժով: Այդ նույն պատճառով ավելի հաստ են ձախ փորոքի պատերը, քան աջ փորոքինը: Ձախ փորոքն արյունը մղում է դեպի մեծ շրջան, իսկ աջ փորոքը` դեպի փոքր շրջան:

Սիրտն աշխատում է անընդմեջ` արյունը մղելով արյունատար համակարգ և ապա բոլոր օրգաններ ու հյուսվածքներ:

Գիտնականները հաշվել են, որ մեկ օրվա ընթացքում սրտամկանը ծախսում է այնքան էներգիա, որով կարելի է 900 կգ ծանրությունը բարձրացնել մինչև 14 մ բարձրության վրա, և դա արվում է ամբողջ կյանքի ընթացքում` 70−80 տարի և ավելի: Դա բացատրվում է սրտի աշխատանքի որոշակի առանձնահատկությամբ: Սիրտը հաջորդաբար կծկվում և թուլանում է կարճատև հանգստի ընդմիջմամբ:

Այն ժամանակահատվածը, որն ընդգրկում է նախասրտի մի կծկումից մինչև մյուսը, կոչվում է սրտային բոլորաշրջան:

Տարբերում են սրտային բոլորաշրջանի 3 փուլ, որոնց տևողությունները մարդու հարաբերական հանգստի վիճակում հետևյալն են.

1. Նախասրտերի կծկման փուլ, որը տևում է 0,1 վրկ: Այդ պահին փորոքները գտնվում են թուլացած վիճակում:

2. Փորոքների կծկման փուլ, որը տևում է 0,3 վրկ, որի ընթացքում նախասրտերը գտնվում են թուլացած վիճակում:

3. Ընդհանուր դադարը, տևում է 0,4 վրկ, որի ժամանակ սիրտը գտնվում է ընդհանուր թուլացման` հանգստի շրջանում:

Ուշադրություն

Այսպիսով, մարդու հարաբերական հանգստի վիճակում սրտային բոլորաշրջանը տևում է 0,8 վրկ, որից 0,4 վրկ հաջորդաբար կծկվում են նախասրտերն ու փորոքները, իսկ մյուս 0,4 վրկ-ը սրտամկանի թուլացման փուլն է:

Դրանով է բացատրվում, որ սիրտն առանց հոգնածության աշխատում է ամբողջ կյանքի ընթացքում: Հարաբերական հանգստի պայմաններում սիրտը մեկ րոպեում կծկվում է 70−75 անգամ: Սրտի բարձր աշխատունակության պատճառներից է արյունով նրա լավ մատակարարումը:

Միայն հանգստի վիճակում 1 րոպեում նա ստանում է 250−300 սմ³ արյուն, իսկ ֆիզիկական գերծանրաբեռնվածության ժամանակ` մինչև 2000 սմ³:

Սրտի աշխատանքը կարգավորվում է նյարդային և հումորալ ճանապարհով: Պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգին պատկանող թափառող նյարդով եկած գրգիռները դանդաղեցնում են սրտի գործունեությունը, իսկ սիմպաթիկ նյարդերը մեծացնում են նրա կծկումների ուժն ու հաճախականությունը: Այդ նյարդերի ազդեցությունը սրտի վրա փոխկապակցված է, փոխհամաձայնեցված:

Սրտի աշխատանքը կարգավորվում է նաև հումորալ ճանապարհով: Այսպես, օրինակ` ադրենալինը, կալցիումի աղերն արագացնում են սրտի աշխատանքը, մինչդեռ ացետիլխոլինը, կալիումի աղերը դանդաղեցնում են այն: Սիրտը որոշակի պայմաններում նաև կարող է երկար ժամանակ աշխատել օրգանիզմից դուրս:

Ուշադրություն

Սրտի աջ նախասրտի պատում գտնվում է բջիջների հատուկ խումբ, որոնցում պարբերաբար գրգիռներ են առաջանում, տարածվում նախասրտերի, ապա փորոքների պատերով: Դրա շնորհիվ սիրտը կարող է ռիթմիկ աշխատել անկախ նյարդային և հումորալ ազդեցությունից: Սրտի այդ հատկությունը կոչվում է ինքնավարություն (ավտոմատիզմ):

1. Հնդկաստանի ճանապարհային ցանցն այնքան երկար է, որ կարող է Երկրի շուրջ պտտվել ավելի քան117 անգամ: Ցանցի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 4.7 մլն կմ և մեծությամբ երկրորդն է աշխարհում: Երկրի շրջանագիծը կազմում է 40.075 կմ:

2. Նյու Դելիի օդն ամենաաղտոտվածն է աշխարհում: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը Նյու Դելիի օդի աղտոտվածության մակարդակը գնահատել է 2.5 միկրոմետր, ինչը նշանակում է, որ մեկ խորանարդ մետր օդին 152 գրամ աղտոտված մասնիկ է հասնում, ինչը չափազանց վտանգավոր է թոքերի համար: Դա Պեկինի օդի աղտոտվածության մակարդակից 3 անգամ ավելին է:

3. Հնդկաստանն աշխարհի ամենախոնավ վայրն է: Այստեղ միջինում տարեկան 12 մետր անձրև է տեղում:

4. 2012-ին Հնդկաստանում յուրաքանչյուր 3 րոպեն մեկ մեկ մարդ է մահանում ճանապարհներին: Ճանապարհային վթարների հետևանքով 138,258 մարդ է զոհվել 2012-ին:

5. Հնդկաստանը 2020-ին կդառնա աշխարհի ամենաերիտասարդ ազգը: 2020-ին Հնդկաստանի բնակչության միջին տարիքը կկազմի 29:

6. Հնդկաստանն սպառում է ողջ աշխարհում սպառվող վիսկիի կեսը: 2012-ին Հնդկաստանում 1.2 մլրդ լիտր վիսկի է սպառվել:

7. Հնդկաստանը տարեկան կտրվածքով 415 մլն դոլարի արժողությամբ վարսեր է արտահանում: Հնդիկները նվիրաբերում են իրենց մազերը եկեղեցիներում՝ որպես հոգևոր նվեր, հատկապես՝ նրանք, ովքեր չեն կարող գումար կամ թանկարժեք իրեր նվիրաբերել: Ամեն օր շուրջ 40000 ուխտագնաց նվիրաբերում է իր մազերը:

8. Հնդկաստանի 25 ամենահարուստ անձանց համատեղ եկամուտը կազմում է 174.8 մլրդ դոլար, որը հավասար է Ուկրաինայի ՀՆԱ-ին:

9. Հնդկաստանի տարածքի 25 տոկոսը վերածվում է անապատի: Դա հավասարազոր է 3 Միացյալ Թագավորության չափսին: Տեղումների փոփոխվող համակարգը հանգեցրել է երկրի 81 մլն հետկար տարածքի անապատացմանը:

Listen to two students comparing Mars and Earth to practise and improve your listening skills.

Do the preparation task first. Then listen to the audio and do the exercises.

Preparation

Transcript

Task 1

Task 2

Тема урока: Наречие

Читаем,обсуждаем рассказ А.П.Чехова «Счастье»

Домашнее задание:

Пишем сочинение на тему «Счастье»

1.Упражнение на повторение:(причастие)

Переписать, вставляя пропущенные буквы.

1 Я подош.օл к улыбающ у..муся человеку и прот.я.нул ему (не)большой конвертик. 2. За оставш.у.мися па(с-сс)ажирами наконец(то) пр.о.плыла шлю(б-п)ка. 3. Девч.е.нка медленно подошла к светящ.и.муся шару из (нежно)голубого стекла. 4. В колеблющ..мся свете свечи она увид.е.ла какую(то) (не)обычную тень. 5. Он непре..менно буде..т следить приближающий..мся поездом 6. На прогнувш.ий.мся мосту стояли люди в кожа(н-нн)ых куртках. 7. Кони ост.а.новились перед прогнувш.ий.мся мостом и н..е(за)что не хотели заходить на него. 8. Н..кто (не)мог успокоить развеселивший..гося малыша.

2.Найдите в тексте наречия и подчеркните.

1. Лужи сплошь засыпаны листьями. 2. Солдат упал, поднялся и побежал прочь. 3. Для дорогого гостя и ворота настежь. 4. Кони неслись вскачь, не разбирая дороги.

3.Замените данные фразеологизмы наречиями.

Положа руку на сердце, у чёрта на куличках, рукой подать, как в аптеке, как баран на новые ворота, на широкую ногу, чёрным по белому, битый час, бок о бок, вверх дном, веки вечные, на вес золота, душа в душу, не покладая рук

4.Восстановите текст. (Вместо пропусков употребите подходящие по значению наречия).

Был полдень,__внезапно___ палило солнце. На горизонте появилась чёрная туча, которая___мегленно___ двигалась с запада на восток. __, глухо_____ подул ветер. Молодая берёзка __ испуганно___ затрепетала. Порывистый ветер усиливался. Вдали сверкнула молния, ___невыносимо____ раздался первый удар грома. Спеша укрыться, _тревожно______ заметались птицы.

Слова для вставки: невыносимо, беспощадно, медленно, неторопливо, внезапно, прерывисто, беспомощно, испуганно, глухо, беспорядочно, тревожно.