Իրավունքի հիմունքները
Մարդու իրավունքները անքակտելի իրավունքներ են, որոնք յուրաքանչյուր մարդ ունի մարդ լինելու պատճառով, որոնք գերազանցում են այնպիսի տարբերությունները, ինչպիսիք են ազգությունը, սեռը, ծագումը, գույնը, կրոնը, լեզուն կամ որևէ այլ կարգավիճակ: Մարդու իրավունքների այս հիմնարար հայեցակարգը կազմում է միջազգային իրավունքի հիմքը:
իրավունքի նորմեր
Իրավական նորմ, իրավունքի սկզբնական միավոր։ Այն սահմանում է մարդկային վարքագծի համապատասխան կանոններ, տվյալ նորմով սահմանված իրավաբանական փաստերի առկայության դեպքում։ Իրավական նորմը այլ նորմերից տարբերվում է նրանով որ այն սանկցիավորվում է (դրա կիրառությունը ապահովում է) պետական հարկադրանքի ապարատի միջոցով։ Այն իր ամրագրումը ստանում է պետական պաշտոնական ակտերում՝ սահմանադրություն, օրենսգրքեր, օրենքներ, նախագահի որոշումներ և այլն։
Ընտրել 5 հոդված, ներկայացնել օրենքների կառուցվածքը, նորմերի տեսակները։
1. Օրենքի կառուցվածքը
Օրենքը, որպես իրավական փաստաթուղթ, սովորաբար կազմված է մի քանի հիմնական տարրերից:
- Վերնագիր: Օրենքի անունը, որը ցույց է տալիս օրենքի բովանդակությունը կամ նպատակները։
- Ներածություն (վերաբերյալ դրույթներ): Այստեղ ներկայացվում են օրենքի ընդունման պատճառները և նպատակները։
- Հոդվածներ: Օրենքը բաժանված է տարբեր հոդվածների, որոնք ներկայացնում են կոնկրետ իրավական նորմեր կամ սկզբունքներ:
- Ակտիվ մասը: Ունենում է հիմնական իրավական նորմերը, որոնք նշում են, թե ինչ է թույլատրվում, արգելվում կամ պահանջվում։
- Փոփոխություններ և լրացումներ: Եթե օրենքում կատարվում են փոփոխություններ, դրանք կարող են առանձին հատվածներով ներկայացվել:
- Ընդհանուր դրույթներ: Հիմնական սկզբունքների կամ դրույթների, որոնք վերաբերել են օրենքի ամբողջությանը։
2. Նորմերի տեսակները
Իրավական նորմերը կարող են դասակարգվել ըստ տարբեր չափանիշների:
- Պետական նորմեր:
- Պետական օրենքներ: Օրենքներ, որոնք ընդունվում են պետական մարմինների կողմից։
- Կառավարական որոշումներ: Որոշումներ, որոնք ընդունվում են կառավարության կողմից և վերաբերում են կոնկրետ հարցերի։
- Քաղաքացիական նորմեր:
- Հասարակական նորմեր: Դրանք վերաբերում են անհատների և կազմակերպությունների միջև հարաբերություններին։
- Պայմանագրային նորմեր: Կապված են պայմանագրերի, գործարքների և այլ իրավական հարաբերությունների հետ։
- Քրեական նորմեր:
- Մեղադրանքային նորմեր: Նորմեր, որոնք սահմանում են, թե որ գործողությունները հանդիսանում են քրեական և որոնք ենթադրում են պատասխանատվություն։
- Ադմինիստրատիվ նորմեր:
- Վարչական կարգադրություններ: Նորմեր, որոնք կարգավորում են վարչական մարմինների գործունեությունը։
- Հասարակական նորմեր:
- Ընդհանուր սկզբունքներ: Այս նորմերը ընդգրկում են հասարակական կյանքի և վարքի ընդհանուր սկզբունքները։
3. Օրինակներ
- Քաղաքացիական օրենսգիրք: Նշում է քաղաքացիների իրավունքները, պարտավորությունները, իրավական հարաբերությունները։
- Քրեական օրենսգիրք: Ներկայացնում է քրեական պատասխանատվության սահմանները և քրեական արարքները։
- Ադմինիստրատիվ իրավունքի օրենսգիրք: Կարգավորում է վարչական իրավունքի կիրառման նորմերը։
- Օրենք աշխատանքային իրավունքների մասին: Նշում է աշխատանքային իրավունքների և պարտավորությունների պահանջները։
- Իրավունքների պաշտպանության մասին օրենք: Ապահովում է մարդու իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմները։
Այս կերպ, ընտրած հոդվածները և ներկայացված կառուցվածքը նպաստում են օրենքների և նորմերի բազմազանության և նրանց կիրառման ձևերի հասկացմանը:
-Սարգսյան Լաուրա - 