-Սարգսյան Լաուրա —

Թվային ֆունկցիաների հատկությունները

1.ֆունկցայի գաղափար

2. Ֆունկցիայի որոշման տիրույթ
3.ֆունկցայի արժեքների տիրույթ

4 .ֆունկցայի զրոներ 
Կատարել գծագրեր GeoGebra ծրագրով 
Առաջադրանք 

y=x

y=-x

y=2x

y=0,5x

y=x²

y=-x²

y=-2x²

y=x²-1

y=-x²+1

y=1\x

y=Vx

Generation-Սերունդ
Every generation laughs at the old fashions

To discuss the problem-Խնդիրը քննարկել
We need to discuss the problem together.

Uniform-համազգեստ
Your uniform is clean and waiting for you

Originate-ծագել, ծագում
How did the plan originate?

School policy-դպրոցի ոստիկնություն
In reality, school policy is set in South Bend, not Rome.

Advantage-առավելություն
I think it’s an advantage that you were able to do that

In recent years-վերջին տարիներին
In the recent years, many researchers carried field tests.

Issue-թողարկում, տարաձայնություն, հարց
I’m trying a new solution to my issue.

Less unique-ավելի քիչ եզակի
Someone can’t be “very unique” or “less unique” 

Approach-մոտեցում
He needs a unique approach>

identify-նույնականացնել, բացահայտել
I need help to identify a sea anemone.

Privileged elite-արտոնյալ էլիտա


To reduce class differences-Դասարանային տարբերությունները նվազեցնելու համար


Debate-բանավեճ
See you at the debate tomorrow.

Spread-տարածվել
The news spread within a day

Traditional-ավանդական
traditional food of Thailand is Pad Kra Prao

Protest-Բողոքի ակցիա
We began to protest but they stopped us.

Surveyed-հետաքննված
The doctor crossed his arms over his chest and surveyed his body.

To retain-պահել, պահպանել, հիշել


Destroy-Ոչնչացնել
He felt the urge to destroy it, not save it.

Individualism-Անհատականություն


To avoid-խուսափել
You cannot avoid punishment

Գործնական աշխատանք․ հենվելով սեփական փորձի վրա  պատասխանեք հարցերին․

• ե՞րբ եք գնահատվում -երբ ինչ որ բան ավարտին ենք հարցնում կամ մարդիկ գնահատում են քո արարքը վերաբերմունքը։
• ո՞վ է գնահատում — մարդիկ իրենց վերաբերմունքով կամ վարվելաձևով կարող են մարդուն ցույց տալ գնահատում են թե ոչ
• ի՞նչն են գնահատում- գնահատում են աշխատանքը վերաբերմունքը ներկայությունը ձգտումը
• ինչպե՞ս են գնահատում- իմ կարծիքով դա կախված է մարդուց նա պետք է սովորեցնի մնացածին իր պահելաձևով գնահատել իրեն։ Առաջինը մարդ իրեն պետք է գնահատի որ մյուսները իրեն գնահատեն։ Նաև մարդ իր արած գործը պետք է գնահատի։

Պատասխանեք «Ինչո՞ւ գնահատել» հարցին։

1.Կոորդինատային հարթության վրա նշել հետևյալ կետերը ․

A (4,10) , B (-3,5) , C (6 ,0) , D(0,-3) 

2․ Տրված է A ( 10,15) , B (-6, 5) կետերը  ։Գտնել տրված կետերով կազմված հատվածի միջնակետի կոորդինատները։

  (10+(-6)/2=-2 15+5/2=10

 Գտեք A (1,3) և B(-4,2) ծայրակետերով հատվածի հեռավորությունը ։

AB=√(1-(-4))²+(3-2)²=25+1=V26

4.Տրված է a {-1,5} վեկտորը ։Գտեք 3a, -2a վեկտորների կոորդինատները ։

-1*3a=-3

5*3a=15

5*2a=10

1*2a=2

5 .Տրված է a { -5,4} և b {-2,10}  վեկտորները ։Գտեք  a+b , b-a , 3a  կոորդինատները ։

a-5+(-2)=-7

4+10=14

b-a

2-(-5)=3

10-4=6

3a= 3*-5=-15

4*3=12

3a=(-15;12)

26 Դեկտեմբերի, 2014 Աշոտ Տիգրանյան Հավաքից հավաք, Հեղինակային ծրագրեր և նախագծեր

(ուսումնահետազոտական նախագիծ)

1. Նպատակները՝
   • Սովորողների նախասիրությունների և հոգեբանական առանձնահատկությունների բացահայտում;
   • Ընդունելության համակարգում սովորողների ճանաչման մեխանիզմների համալրում:
2. Խնդիրները՝
   • Աշխատանքային խմբի ձևավորում;
   • Թեստերի ընտրություն;
   • Թեստերի արդյունավետության պարզում ;
   • Աշխատանքային խմբի անդամների ուսուցում;
   • Կրթության կատարելագործման գործիքների համալրում;
   • Սովորողների անհագստացնող խնդիրների վերհանում;
   • Թեստավորման անանունության ապահովում:
3. Նախագծի իրականացման քայլերը և ժամանակացույցը՝
   • Թեստերի ընտրություն, թարգմանություն և հրապարակում (22.12.2014-11.01.2015)
   • Փորձարկման արդյունքում թեստերում  անհրաժեշտ փոփոխությունների իրականացում (հուլիս-սեպտեմբեր. 2022)
   • Ուսումնասիրության անցկացում (05-07.10.2022)
   • Ուսումնասիրության արդյունքների վերլուծություն (08-21.10.2022)
   • Հոդվածաշարի հրապարակում (2022 թվականի նոյեմբեր):
4. Շահառուներ՝
   • Կրթահամալիրի խորհուրդ և մասնաժողով;
   • Դասավանդողներ;
   • Սովորողներ;
   • Սովորողների ծնողներ;
   • Քաղաքացիական հասարակության` մանկավարժությամբ շահագրգիռ անդամներ:

22.12.2014        ©                   Հարություն Ղազարյան, Աշոտ Տիգրանյան

22.09.2022       ©                            Լրամշակում` Աշոտ Տիգրանյան

Ստորև բերված թեստի միջոցով պարզեք Ձեր շփվելու կարողությունները (հաղորդակցման ունակություններ): Դրա համար արագ և ճշգրիտ պատասխանեք բոլոր հարցերին: Պատասխանները կարող են լինել միայն դրական (այո) կամ բացասական (ոչ):

1. Շա՞տ են արդյոք Ձեր ընկերները;-այո
2. Երկա՞ր է Ձեզ տանջում Ձեր ընկերներից որևէ մեկի հասցրած վիրավորանքը;-ոչ
3. Արդյո՞ք Դուք ունեք ցանկություն` հաստատել նոր կապեր տարբեր մարդկանց հետ;-այո
4. Ճի՞շտ է արդյոք, որ Ձեզ ավելի հաճելի և հեշտ է ծախսել Ձեր ժամանակը ընթերցանության կամ որևէ այլ զբաղմունքի, քան մարդկանց հետ շփման վրա; Ոչ
5. Դուք հե՞շտ եք շփվում այն մարդկանց հետ, որոնք բավականին մեծ են Ձեզանից տարիքով;-այո
6. Ձեր համար հե՞շտ է ինտեգրվել նոր միջավայրին;-այո
7. Ձեր համար հեշ՞տ է կապեր հաստատել անծանոթ մարդկանց հետ; — ոչ
8. Հեշ՞տ եք նոր կոլեկտիվի հետ մերվում; — այո
9. Ձգտում եք Դուք` հարմար առիթի դեպքում, հանդիպել և ծանոթանալ մի նոր մարդու հետ; Չգիտեմ
10. Նյարդայնացնու՞մ են Ձեզ շրջապատող մարդիկ և ցանկանու՞մ եք դուք մնալ ինքներդ Ձեզ հետ; երբեմն
11. Սիրու՞մ եք միշտ լինել մարդկանց կողքին; Ոչ միշտ
12. Դուք զգու՞մ եք դժվարության, անհարմարության կամ շփոթության զգացողություն, երբ մի նոր մարդու հետ ծանոթանալու համար ստիպված եք լինում նախաձեռնությունը վերցնել Ձեր վրա; Ոչ
13. Ձեզ դու՞ր է գալիս մասնակցել կոլեկտիվ խաղերի; Այո
14. Ճիշ՞տ է, որ դուք Ձեզ անվստահ եք զգում քիչ ծանոթ մարդկանց մոտ; Ոչ
15. Ին՞չ եք կարծում, Ձեր համար դժվարությու՞ն չի ներկայացնի ակտիվություն մտցնել Ձեզ քիչ ծանոթ կոլեկտիվի մեջ; Ոչ
16. Ձգտու՞մ եք Դուք փոքր թվով սահմանափակել Ձեր ծանոթների քանակը;
17. Դուք Ձեզ ազա՞տ եք զգում, երբ հայտնվում եք անծանոթ միջավայրում; Հիմնականում այո
18. Ճիշ՞տ է, որ դուք Ձեզ բավականաչափ վստահ և հանգիստ չէք զգում, երբ ինչ-որ բան եք ասում մեծ խումբ մարդկանց; Ոչ
19. Ճիշ՞տ է, որ Դուք շատ ընկերներ ունեք; Այո
20. Հաճա՞խ եք Ձեզ անհարմար, ճնշված զգում, երբ շփվում եք Ձեզ քիչ ծանոթ մարդկանց հետ: Ոչ

Անձի հաղորդակցման հատկությունները բացահայտող տեստ

Նշեք «այո», եթե դուք համաձայն եք, կամ«ոչ», եթե Դուք համաձայն չեք:

1. Ինձ համար դժվար է քծնել այլ մարդկանց; այո
2. Ես, երևի թե կարող եմ առիթի դեպքում, ինձ հիմարիկի տեղ դնել, որպիսի կողքիններիս ուշադրությունը գրավեմ կամ զվարճեցնեմ ուրիշներին; Ոչ
3. Ինձնից հնարավոր է, որ լավ դերասան դուրս գա; Չգիտեմ
4. Մարդկանց երբեմն թվում է, որ ես ավելի խորը բան եմ ապրում, քան իրականում; Չգիտեմ
5. Ընկերության մեջ ես հազվադեպ եմ գտնվում ուշադրության կենտրոնում; Ոչ
6. Տարբեր իրավիճակներում և տարբեր մարդկանց հետ շփվելիս, ես հաճախ ինձ պահում եմ այլ կերպ; Կախված է մարդուց
7. Ես կարող եմ պնդել միայն այն ժամանակ, երբ ես իսկապես համոզված եմ; Ոչ միշտ
8. Որպեսզի հաջողության հասնեմ գործերում և մարդկանց հետ շփվելիս, աշխատում եմ լինել այնպիսին, ինչպիսին նրանք ինձ ակնկալում են տեսնել; Չգիտեմ
9. Ես կարող եմ բարեկամական լինել այն մարդկանց հետ, ում ես տանել չեմ կարող; Ոչ
10. Ես միշտ այնպիսին եմ, ինչպիսին երևում եմ; Չգիտեմ

Աշխատանքի ընտրության գործոնների բացահայտման թեստ

Նշենք պատասխանի թերթիկում «+» նշանով այն գործոնները, որոնք Ձեր համար էական են մասնագիտության ընտրության մեջ:

Գործոնների ցանկը`

1. Հետաքրքրությունը մասնագիտության բովանդակության նկատմամբ, տվյալ մասնագետին անհրաժեշտ հատկանիշներն իմանալու ցանկությունը; +
2. Ձգտում ինքնաբարելավման, հմտությունների և կարողությունների զարգացման ընտրված աշխատանքային ոլորտում. +
3. Համոզմունքը, որ տվյալ մասնագիտությունը ունի բարձր հեղինակություն հասարակության մեջ; Ոչ միշտ
4. Ծնողների, ընկերների և ծանոթների ազդեցությունը; Չգիտեմ
5. Ծնողներից ֆինանսական անկախություն ձեռք բերելը; Չգիտեմ
6. Լավ առաջադիմություն դպրոցում այն առարկաներից, որոնք կապված են ընտրված մասնագիտության հետ; +
7. Ուրիշներին օգնելու ցանկությունը; +
8. Գրավում է անհատական աշխատանքը; +
9. Երազանք ունեք զբաղվել ստեղծագործ աշխատանքով, հայտնաբերել նորը և անհայտը; +
10. Վստահություն, որ ընտրված աշխատանքի ոլորտը համապատասխանում է Ձեր կարողություններին; +
11. Հնարավորություն բավարարելու նյութական կարիքները; Չգիտեմ
12. Ձեր կյանքն ավելի հագեցած, հետաքրքիր և իմաստալից դարձնելու ձգտումը; +
13. Աշխատանքի մեջ Ձեր ինքնուրույնությունը ցույց տալու հնարավորությունը; +
14. Գրավում է ձեռներեցությունը; Երևի
15. Ընտանիքին ֆինանսապես օգնելու կարիքը; +
16. ԲԻզնեսում փորձ ձեռք բերելու ցանկությունը։+
17. Մարդկանց հետ գործնական շփումների հետաքրքրությունը;+
18. Գրավում են աշխատանքային պայմանները;+
19. Հեղինակավոր կազմակերպությունում աշխատելու ցանկությունը;+
20. Ձգտումը վարչական (ղեկավար) աշխատանքի; Երևի
21. ԶԼՄ-ների ազդեցությունը; —
22. Մարդկանց օգնելու ցանկությունը;+
23. Նյութական գործոնը մասնագիտական գործունեության մեջ; Չգիտեմ
24. Հետաքրքրում են մասնագիտության արտաքին կողմերը:+

Թեստ, որն ուղղված է ուսումնասիրել Ձեր մասնագիտական կողմնորոշումը

Ին՞չ եք սիրում, ին՞չ է Ձեզ դուր գալիս

1. Կարդալ գրքեր, ինչպիսիք են` «Հետաքրքրաշարժ ֆիզիկա», «Ֆիզիկոսները կատակում են»; —
2. Կարդալ գրքեր, ինչպիսիք են` «Հետաքրքրաշարժ մաթեմատիկա», «Ժամանցային մաթեմատիկա»; Ոչ
3. Հետաքրքրված լինել տնտեսական աշխարհագրության հարցերով, մամուլում կարդալ ձեռնարկության տնտեսական ցուցանիշների, տնտեսության ճյուղերի զարգացման մասին; Այո
4. Կարդալ ամսագրեր,ինչպիսիք են` «Երիտասարդ տեխնիկ», «Երիտասարդության տեխնիկան», ինչպես նաև ծանոթանալ ձեռքբերումներին տեխնոլոգիաների, ռադիոէլեկտրոնիկայի ոլորտում գիտա-հանրամատչելի ամսագրերի միջոցով; Այո
5. Կարդալ քիմիայում հայտնագործությունների,ականավոր քիմիկոսների կյանքի և աշխատանքիմասին; ՈՉ
6. Կարդալ բույսերի եւ կենդանիների մասին;Այո
7. Կարդալ, թե ինչպես են մարդիկ սովորել պայքարել հիվանդությունների դեմ, բժիշկների մասին, բժշկության ոլորտում ձեռքբերումների մասին; Ոչ միշտ
8. Ծանոթանալ տարբեր երկրների հետ ըստ նկարագրությունների և քարտեզների; Այո
9. Գրքեր կարդալ պատմական գործիչների և իրադարձությունների մասին; Այո
10. Կարդալ համաշխարհային գրականության դասականների ստեղծագործությունները; Երբեմն
11. Հետաքրքրվել արվեստի պատմությամբ, լսել օպերային, սիմֆոնիկ, ջազային երաժշտություն +;
12. Կարդալ գրքեր դպրոցի կյանքի (մանկավարժների, ուսուցիչների, դպրոցականների) մասին; Ոչ
13. Հետաքրքրվել խոհարարական արվեստով, նորաձևությամբ, կահույքի նախագծումով; Չգիտեմ
14. Գրքեր կարդալ պատերազմների և մարտերի մասին; Ոչ
15. Կարդալ սպորտային ամսագրեր, թերթեր, գրքեր ականավոր մարզիկների մասին; Այո
16. Հետաքրքրվել գիտա-հանրամատչելի հոդվածներով ֆիզիկայի հայտնագործությունների, հայտնի ֆիզիկոսների կյանքի և գործունեության մասի;. Ոչ
17. Կարդալ գիտա-հանրամատչելի գրականություն մաթեմատիկական բացահայտումների, ականավոր մաթեմատիկոսների կյանքի և գործունեության մասին; Ոչ
18. Ուսումնասիրել արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և տնտեսության այլ ոլորտների ձեռքբերումների մասին; Ոչ
19. Մասնակցել տեխնիկական ցուցահանդեսների, լսել կամ դիտել տեխնոլոգիական նորարարությունների մասին; Այո
20. Բնության մեջ գտնել քիմիական երևույթներ, քիմիական փորձեր անցկացնել, հետևել քիմիական ռեակցիաների ընթացքին; Ոչ
21. Ուսումնասիրել բուսաբանություն, կենդանաբանություն, կենսաբանություն; Ոչ
22. Ծանոթանալ մարդու մարմնի կառուցվածքի առանձնահատկություններին և օրգանների աշխատանքին; Այո
23. Հետաքրքվելօգտակար հանածոների նոր հանքերի հետազոտությունների արդյունքներով; ոչ
24. Քննարկել ընթացիկ քաղաքական իրադարձությունները Հայաստանում և արտերկրում; Այո
25. Կարդալ քննադատական հոդվածներ; Չգիտեմ
26. Քննարկել ֆիլմեր, թատերական ներկայացումներ, ցուցահանդեսներ; Այո
27. Քննարկել երեխաների և դեռահասների դաստիարակության հարցերը և իմանալ, թե ինչպես Դուք կարող եք օգնել Ձեր ընկերներից որևէ մեկին կամ դասընկերոջը ուղղել իրենց վարքագիծը; Այո
28. Հոգ տանել տան, դասարանի մաքրության և հարմարավետության մասին, կարգի բերել Ձեր սենյակը; +
29. Ծանոթանալ ռազմական տեխնիկային; +
30. Այցելել սպորտային խաղերի եւ մրցույթների; +
31. Իրականացնել ֆիզիկական փորձեր;-
32. Մաթեմատիկական խնդիրներ լուծել; Ոչ միշտ
33. Դրամական եկամուտների և ծախսերի ճշգրիտ հաշվարկներ կատարել, իմանալ ընտանեկան բյուջեն; —
34. Կարդալ տեխնիկական գծագրեր և դիագրամներ, հասկանալ ռադիոսարքավորումներից և այլն; —
35. Պատրաստել լուծույթներ, կշռել ռեագենտներ;-
36. Աշխատել այգում, պարտեզում, խնամել բույսերին, կենդանիներին; —
37. Ուսումնասիրել տարբեր հիվանդությունների առաջացման պատճառները;-
38. Հավաքել օգտակար հանածոների հավաքածու;-
39. Ուսումնասիրել ազգերի և պետությունների առաջացուման պատմությունը;+
40. Սովորել և ուսումնասիրել օտար լեզուներ; +
41. Արտասանել, երգել, ելույթ ունենալ բեմում; +
42. Գիրք կարդալ երեխաների համար, օգնել նրանց ինչ-որ բան անել, պատմություններ և հեքիաթներ պատմել; +
43. Կարել, հյուսել, ասեղնագործել, պատրաստել, բարելավել կամ վերանորոգել տան սարքերը և սարքավորումներ, կահույքը և այլն; —
44. Մասնակցել ռազմականացված արշավների;+
45. Խաղալ սպորտային խաղեր;+
46. Հաճախել ֆիզիկայի խմբակ;-
47. Հաճախել մաթեմատիկայի խմբակ;-
48. Հետաքրքրվել ապրանքների արժեով, փորձելով հասկանալ այս կամ այն ապրանքի գնի ձևավորումը, աշխատավարձերի, աշխատանքի կազմակերպման խնդիրներ;-
49. Հավաքել և վերանորոգել տարբեր մեխանիզմներ, վերացնել էլեկտրական սարքավորումների և էլեկտրական բլոկի վնասվածքները; —
50. Հաճախել քիմիայի խմբակ (ուսումնասիրել քիմիայի ֆակուլտատիվ);-
51. Հաճախել կենսաբանության խմբակ;-
52. Ծանոթանալ բժիշկների և բուժքույրերի աշխատանքին;-
53. Կազմել երկրաբանական քարտեզներ;-
54. Այցելել պատմության թանգարաններ, ծանոթանալ մշակութային հուշարձաններին, մասնակցել հնագիտական արշավների; —
55. Գրավոր արտահայտել մտքերը, դիտարկումներ կատարել, օրագիր վարել; —
56. Հաճախել դրամատիկական խմբակ;+
57. Բացատրել ընկերներին, թե ինչպես է պետք կատարել ուսումնական խնդիրները, եթե նրանք դժվարանում են; +
58. Տրամադրել մի շարք ծառայություններ (վերանորոգել հագուստը, օգնել նկարել, օգնել գեղեցիկ սանրել մազերը և այլն); +
59. Մասնակցել ռազմական խաղերի և արշավների;-
60. Մասնակցել սպորտային մրցույթների+
61. Մասնակցել ֆիզիկայի օլիմպիադաներ;.-
62. Մասնակցել մաթեմատիկական մրցույթների, օլիմպիադաների;-
63. Հաճախել «Բիզնես դպրոց», «Կիրառական տնտեսագիտության դպրոց», «Երիտասարդ կառավարիչ», «Երիտասարդ գործարար» խմբակները; Չգիտեմ
64. Պատրաստել ինքնաթիռների և նավերի մոդելներ, հավաքել ռադիոսարքավորումներ կամ որևէ այլ կոնստրուկցիա; —
65. Մասնակցել քիմիայի օլիմպիադայի;-
66. Մասնակցել կենսաբանության օլիմպիադայի;-
67. Հոգ տանել հիվանդի մասին;-
68. Աջակցել ավագ ընկերներին կամ ինքնուրույն կատարել տարածքի տեղագրական հետազոտություն; —
69. Հաշվետվություններ ներկայացնել պատմության վերաբերյալ և հաճախել պատմական (կամ հնագիտական) խմբակ; +
70. Հաճախել գրական կամ լեզվաբանական խմբակ; Միգուցե
71. Տիրապետել երաժշտական գործիքների, նկարել, փայտամշակմամբ զբավել. +
72. Պարապել կրտսեր սովորողների հետ; —
73. Անընդհատ շփվել տարբեր մարդկանց հետ;+
74. Կազմակերպիչ լինել խաղերի և արշավների ժամանակ; +
75. Զբաղվել սպորտային խմբակում; +
76. Հաշվետվություններ ներկայացնել ֆիզիկայի նոր հայտնագործությունների մասին, կազմակերպել «ՈՒՀԱ»-ի (КВН-ի) մրցույթներ ֆիզիկայից; —
77. Կազմակերպել մաթեմատիկական մրցույթներ-
78. Մասնակցել երիտասարդ տնտեսագետների մրցույթներին;-
79. Հաճախել տեխնիկական ստեղծագործության խմբակ;-
80. Մասնակցել, օգնել ավագներին կազմակերպել «Քիմիան մեր շուրջը» երեկույթներ;-
81. Իրականացնել փորձարարական աշխատանքներ կենսաբանությունից;-
82. Հաճախել սանիտարների խմբակ;-
83. Մասնակցել աշխարհագրական կամ երկրաբանական արշավների;-
84. Մասնակցել հայրենիքում կազմակերպվող արշավների;+
85. Սցենարներ գրել գրական երեկույթների համար;+
86. Այցելել թատրոն, թանգարաններ, ցուցահանդեսներ;+
87. Պարապել կրտսեր եղբայրների և քույրերի հետ.+
88. Նվերներ նվիրել, որոնք պատրաստված են սեփական ձեռքով;+
89. Ուսումնասիրել ռազմագիտությունը;+
90. Մարզել կրտսերներին սպորտային խմբակներում: —
91. Ամենից շատ ինձ հաճույք է պատճառում…

Ա. Իմ աշխատանքի դրական գնահատականը;

Բ. Այն բանի գիտակցությունը, որ դու գտնվում ես ընկերներիդ շրջապատում;

Գ. Այն բանի գիտակցությունը, որ աշխատանքը լավ է արված:

2. Սպորտի մեջ կցանկանայի լինել…

Ա. Հայտնի խաղացող;

Բ. Մարզիչ, ով մշակում է խաղի մարտավարությունը;

Գ. Թիմի կողմից ընտրված ավագ:

3. Լավագույն ուսուցիչները նրանք են, ովքեր…

Ա. Ունեն անհատական մոտեցում;

Բ. Ստեղծում են կոլեկտիվում մթնոլորտ, որտեղ ոչ ոք չի վախենում արտահայտել իր տեսակետը;

Գ. Ծանոթացնում են սովորողներին առարկայի լրացուցիչ թեմային:

4. Ես չեմ սիրում այն ուսուցիչներին, ովքեր…

Ա. Չեն թաքցնում այն փաստը, որ որոշ սովորողներ իրենց դուր չեն գալիս.

Բ. Առաջացնում են մրցակցության ոգի;

Գ. Ենթադրում են, որ իրենց առարկան ամենահետաքրքիրն է և ամենալավը:

5. Ես ուրախ եմ, երբ իմ ընկերները…

Ա. Օգնում են ուրիշներին, երբ առիթ է լինում;

Բ. Միշտ հավատարիմ են և հուսալի;

Գ. Ինտելեգենտ են և ունեն տարբեր հետաքրքրություններ:

6. Լավագույն ընկերներ եմ համարում նրանց, ովքեր…

Ա. Հաշվի են նստում իմ կարծիքի հետ;

Բ. Կօգնեն դժվար պահին;

Գ, Գիտեն ավելի շատ, քան ես:

7. Ես կցանկանայի լինել այնպիսին, ինչպիսին նրանք են, ովքեր…

Ա. Հասել են մասնագիտական հաջողության;

Բ. Տարբերվում են բարյացակամությամբ ու բարեմտությամբ;

Գ. Կարող են օգնել աշխատանքի մեջ:

8. Ես կուզենայի լինել…

Ա. Ընկերության ղեկավար;

Բ. Կոլեկտիվի սովորական անդամ;

Գ. Որակավորում ունեցող մասնագետ:

9. Երբ ես փոքր էի, սիրում էի…

Ա. Երբ ինձ գովում էին;

Բ. Խաղեր խաղալ ընկերներիս հետ;

Գ. Ուսման մեջ առաջընթացը:

10. Ամենից շատ ինձ դուր է գալիս, երբ ես…

Ա. Խոչընդոտների եմ հանդիպում նպատակիս հասնելու ճանապարհին;

Բ. Երբ կոլեկտիվում վատանում են ընկերական հարաբերությունները;

Գ. Երբ ինձ քննադատում են ուսուցիչները:

11. Ես կցանկանայի, որ դպրոցը ավելի ուշադրություն դարձներ…

Ա. Անհատական կարողությունների զարգացմանը;

Բ. Սովորողների այն որակների բարելավմանը, որոնց օգնությամբ նրանք կարող են մերվել մարդկանց հետ.

Գ. Սովորողներին սովորել սովորեցնելուն:

12. Ես չեմ սիրում կոլեկտիվներ, որոնցում…

Ա. Խիստ կարգապահություն է;

Բ. Մարդը կորցնում է իր անհատականությունը ընդհանուրի մեջ;

Գ. Հնարավոր չէ դրսևորել ինքնուրույնություն:

13. Եթե ես ավելի շատ ազատ ժամանակ ունենայի, ես այն կոգտագործեի…

Ա. Անհոգ արձակուրդի համար;

Բ. Ընկերներիս հետ շփման համար;

Գ. Հոբիի և ինքնակրթության համար:

14. Ինձ թվում է, որ ես կարող եմ ավելին, երբ…

Ա. Իմ ջանքերը բավականաչափ վարձատրվում են;

Բ. Աշխատում եմ բարյացակամ մարդկանց հետ;

Գ. Իմ աշխատանքը ինձ բավարարում է;

15. Ես սիրում եմ, երբ…

Ա. Ինձ գնահատում են;

Բ. Հաճելի ժամանակ եմ անցկացնում ընկերներիս հետ;

Գ. Բավարարվածություն եմ զգում իմ կատարած աշխատանքից:

16. Եթե իմ մասին գրեին դպրոցի կայքում, ես կուզենայի, որ…

Ա. Ինձ գովեին իմ կատարած աշխատանքի համար;

Բ. Հաղորդեին, որ ինձ ընտրել են ղեկավար պաշտոնում;

Գ. Գնահատեին այն գործը, որ ես կատարել եմ:

17. Ես ավելի լավ կսովորեի, եթե ուսուցիչները…

Ա. Իմ նկատմամբ ունենային անհատական մոտեցում;

Բ. Կազմակերպեին բանավեճեր ինձ հետաքրքրող թեմաներով;

Գ.Ավելի շատ տեղեկություններ տրամադրեին մեծերի մասնագիտական գործունեությունից:

18. Չկա ոչինչ ավելի վատ, քան…

Ա.Անձնական արժանապատվության նկատմամբ ոտնձգությունը;

Բ. Ընկերների կորուստը;

Գ Միշտ անհաջողություն կրել նպատակին հասնելու ճանապարհին:

19. Ամենից շատ ես գնահատում եմ…

Ա. Անձնական հաջողությունը;

Բ. Թիմային աշխատանքը;

Գ.Գործնական (պրակտիկ) արդյունքներ:.

20. Ես հավատում եմ, որ մարդկանց մեծ մասը…

Ա.Ձգտում են անձնական հաջողության;

Բ. Ուրախ են աշխատել թիմում/կոլեկտիվում;

Գ.Իրոք-որ լավ են կատարում իրենց աշխատանքը:

21. Ես չեմ տանում…

Ա. Վեճերը և գժտությունները;

Բ.Մարդկանց, ովքեր իրենց ավելի բարձր են դասում ուրիշներից;

Գ. Յուրաքանչյուր նոր բանի քննադատությունը:

22. Ես կուզենայի…

Ա. Առաջացնել ուրիշների հիացմունքը;

Բ. Օգնել ուրիշներին ընդհանուր գործի մեջ;

Գ. Որ ինձ շրջապատող մարդիկ ճանաչեին ինձ որպես բազմագիտակ անձնավորություն:

23. Ես սիրում եմ, երբ ուսուցիչը…

Ա.Պահանջկոտ է;

Բ.Դյուրըմբռնելի է սովորողների համար;

Գ. Հեղինակություն ունի:

24. Ապագա մասնագիտության համար ես կցանկանայի որ…

Ա.Լինի մասնագիտական աճի հնարավորություն;

Բ.Որոշումներն ընդունվեն համատեղ.

Գ. Ինքնուրույն աշխատեի խնդիրների լուծման վրա:

25. Ես կցանկանայի գիրք կարդալ…

Ա.Հայտնի մարդու կյանքի մասին;

Բ. Մարդկանց հետ շփվելու արվեստի մասին;

Գ. Ինչ-որ գործնական ձեռնարկ, օրինակ` «Արա ինքդ»

26. Եթե ես ունենայի երաժշտական ունակություններ ես կցանկանայի լինել…

Ա.Մենակատար;

Բ. Խմբավար;

Գ. Երգահան:

27. Ազատ ժամանակը ես մեծ հաճույքով եմ անցկացնում…

Ա. Դեդեկտիվ ֆիլմեր դիտելով;

Բ. Ընկերներիս հետ զվարճանալով;

Գ.Իմ հոբբիով զբաղված լինելով;

28. Դպրոցական երեկույթի ընթացքում ես մեծ հաճույքով…

Ա. Կմասնակցեի որևէ մրցույթի;

Բ. Ինքս կկազմակերպեի որևէ մրցույթ և կվարեի այն;

Գ. Կհորինեի մի հետաքրքիր մրցույթ:

29. Ինձ համար կարևոր է իմանալ…

Ա. Ինչպես հասնել նպատակին;

Բ. Ինչպես ներգրավել ուրիշներին իմ նպատակին հասնելու համար;

Գ. Ինչպես կյանքում ընտրել նպատակները:

30. Մարդը պետք է աշխատի այնպես, որ…

Ա.Ամենից առաջ լավ կատարի իր աշխատանքը;

Բ. Ուրիշները ուրախ լինեն;

Գ. Կարիք չլինի ձևափոխել իր աշխատանքը:

Էլեկտրական լիցքերը կարող են տեղաշարժվել, հաղորդվել, առաջացնելով էլեկտրական հոսանք: Ըստ իրենց լիցք հաղորդելու հատկության, նյութերը բաժանվում են հաղորդիչների և մեկուսիչների:

Էլեկտրականության հաղորդիչներ են. մետաղները, գրաֆիտը, մարդու և կենդանիների մարմինները, խոնավ հողը և այլն։

Ոչ հաղորդիչներ կամ մեկուսիչներ են. ապակին, չոր փայտը, ռետինը, մարմարը և այլն։

Հաղորդիչներով լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժումը, որի արդյունքում տեղի է ունենում լիցքի տեղափոխություն, կոչվում է էլեկտրական հոսանք:

Էլեկտրական հոսանքի շնորհիվ են լուսավորվում քաղաքներն ու գյուղերը, ջեռուցվում բնակարանները: Էլեկտրական հոսանքով են աշխատում բազմաթիվ կենցաղային սարքեր:

Էլեկտրական հոսանքի առաջացման համար անհրաժեշտ են հոսանքի աղբյուրներ և հաղորդալարեր, որոնց միջոցով էլեկտրական հոսանքն էլեկտրակայաններից մեր բնակարաններ կհասնի:

Որոշ կենցաղային սարքերի, օրինակ` ձեռքի լուսարձակի, հեռակառավարման վահանակի, հաշվիչի աշխատանքի համար օգտագործում են  գալվանական տարրեր, ավտոմեքենաներում` կուտակիչներ:

Էլեկտրակայանները, գալվանական տարրերը, կուտակիչները կոչվում են հոսանքի աղբյուրներ:

Ուշադրություն

Հոսանքի աղբյուրներն ունեն երկու բևեռ` դրական «+» և բացասական «–»: Հոսանքի աղբյուրը սարքին պետք է միացնել այնպես, որ աղբյուրի «+» բևեռը համընկնի սարքի «+» բևեռին, իսկ աղբյուրի «–» բևեռը` սարքի «–» բևեռին:  

Էլեկտրական սարքը աշխատեցնելու համար այն հաղորդալարերով միացնում են հոսանքի աղբյուրին՝ կազմելով էլեկտրական շղթա:

Օրինակ

Շարժանկարում պատկերված է պարզագույն էլեկտրական շղթան՝ կազմված հոսանքի աղբյուրից, լամպից, անջատիչից և դրանք իրար միացնող հաղորդալարերից:

Երբ շղթան փակ է, դրանով հոսանք է անցնում, երբ բաց է՝ ոչ:

Պարունակվում են բոլոր օրգանիզմների բջիջներում։ Նուկլեինաթթուները հայտնաբերել է շվեյցարացի գիտնական Ֆրիդրիխ Միշերը (1868)։ Տարբերում են նուլեինաթթուների 2 գլխավոր տիպ՝ ռիբոնուկլեինաթթուներ (ՌՆԹ) և դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթուներ (ԴՆԹ)։ Նուկլեինաթթուների մոլեկուլները, նուկլեոտիդներից բաղկացած, երկար պոլիմերային շղթաներ են։ ՌՆԹ-ի կազմի մեջ որպես ածխաջուր մտնում է ռիբոզը, իսկ ազոտային հիմքերն են՝ ադենինը, գուանինը, ցիտոզինը և ուրացիլը, իսկ ԴՆԹ-ն կազմում են համապատասխանաբար դեզօքսիռիբոզը և ադենինը, գուանինը, ցիտոզինը, թիմինը։

Ֆիզիկական հատկություններ

Նուկլեինաթթուները լավ լուծվում են ջրում, բայց գրեթե անլուծելի են օրգանական լուծիչներում։ Շատ զգայուն են ջերմաստիճանի և թթվայնութայն փոփոխությունների նկատմամբ։ Բնական աղբյուրներից անջատված բարձր մոլեկուլային զանգվածով ԴՆԹ–ները մեխանիկական ուժերի ազդեցության դեպքում կարող են ֆրագմենտավորվել։ Նաև նրանք ֆրագմենտավորվում են «նուկլեազ» կոչվող ֆերմենտների միջոցով։

Ածխաջրեր, քիմիական միացություններ՝ կազմված ածխածին, թթվածին և ջրածին տարրերից։ Կառուցվածքով և քիմիական հատկություններով ունեն շաքարների բնույթ։ Սպիտակուցների և ճարպերի հետ միասին ածխաջրերը կարևոր նշանակություն ունեն մարդու և կենդանիների օրգանիզմներում ընթացող նյութերի ու էներգիայի փոխանակության շարժընթացում։ Մտնում են բուսական, կենդանական և բակտերային օրգանիզմների կազմության մեջ։ Ածխաջրերը մարդու և կենդանիների սննդի կարևոր բաղադրամաս են և ապահովում են դրանց կենսագործունեության համար անհրաժեշտ էներգիան։ Հասուն մարդու օրգանիզմում էներգիայի կեսից ավելին առաջանում է ածխաջրերից։

Էներգիական արժեքով ածխաջրերը հավասարարժեք են սպիտակուցներին։
1գ ածխաջրի այրումից օրգանիզմում անջատվում է միջինը 4,1 կկալ էներգիա։ Մարդու սննդի մեջ ածխաջրերի քանակը սովորաբար 4 անգամ գերազանցում է սպիտակուցների և ճարպերի պարունակությունը։ Սննդի մեջ ածխաջրերի ավելցուկից առաջանում է ավելորդ քաշ և գիրություն։ Ուստի պետք է խուսափել նաև ածխաջրերի չարաշահումից։

Առօրյա կյանքում հանդիպող օրգանական նյութեր
Օրգանական են կոչվում են այն բարդ քիմիական միացությունները, որոնց կազմի մեջ մտնում է ածխածին:
Բացառություն են կազմում կարբիդները, ցիանիդները, կարբոնատները, ածխածնի օքսիդը, որոնք անօրգանական նյութեր են: Օրգանական նյութերն ունեն կենդանական կամ բուսական ծագում:

Օրգանական նյութեր են.

– ճարպերը՝ կենդանական և բուսական
– ամինաթթուները, որոնք սպիտակուցների կառուցվածքային «աղյուսիկներն» են
– գլյուկոզը, ֆրուկտոզը, այլ շաքարները
– մրջնաթթուն, քացախաթթուն, մրգերում և բույսերում պարունակվող այլ թթուները
– բնական գազը, նավթը և դրա թորման արգասիքները՝ բենզինը, կերոսինը
– ածխաջրածինները՝ պրոպանը, բութանը, ացետիլենը
– էթիլ սպիրտը
– ացետոնը

Գոյություն ունեն նաև արհեստական օրգանական նյութեր՝ պլաստմասսաները:

Դրանք են` պոլիէթիլենը (տոպրակները, թաղանթները), պոլիվինիլքլորիդը (խողովակներ), պոլիէսթերները (գործվածքներ), արհեստական մետաքսը:

Ներկանյութերի մեծ մասը ևս օրգանական նյութեր են: Օրգանական նյութեր են համարյա բոլոր դեղերը՝ ասպիրինը, պարացետամոլը, անալգինը: