Բառակազմություն

Ողղագրություն

1. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով է կամ ե։

Այգեէտ, այժմեական, անէական, անպատեհ, առէջ, առօրէական,
անվրեպ, գոմեշ, գրեթե, դողերոցք, ելևէջ, երբևէ, երբևիցե,
էլեկտրաէներգիա, էմալե, ինչևէ, ինչևիցե, լայնէկրան, խեցի, կրետ,
հէկ, հապճեպ, հիպոթեզ, հյուլե, հնէաբան, մանանեխ, մանրէ,
միջօրէական, որևէ, որևիցե, պոեմ, սեթևեթել, վայրէջք, տիեզերք,
տոթակեզ, տրիոլետ, քրիստոնեական։

2. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով օ կամ ո։

Ականջօղ, ամանորյա, ամենօրյա, անօգնական, անօթևան, անորոշ,
ապօրինի, արծաթազօծ, բացօթյա, բնօրրան, գազօջախ, գիշերուզոր,
գիշերօթիկ, զորք, լավորակ, կեսօր, հանապազորդ, հանապազօրյա,
հոգս, հոդս ցնդել, հոտնկայս, մեղմօրոր, մեղմորեն, միօրինակ,,
նախորոք, ոսկեզօծ, ջրօրհնեք, վաղորդայն, վաղորոք, տասնօրյակ,
տարորոշել, տափօղակ, օրըստօրե, օրորել։

3. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ը տառը։

Ակնդետ, ակնթարթ, անակընկալ, անընդհատ, առընթեր,
առընչվել, գույնզգույն, դասընթաց, դասընկեր, երկընտրանք,
ինքնըստինքյան, լուսնկա, խոչընդոտ, կորնթարդ, համընկնել,
հյուրընկալ, ձեռնտու, ճեպընթաց, մերթընդմերթ, նորընտիր,
որոտընդոստ, սրընթաց, ունկնդիր։

1.Գտնե՛լ մեկ արմատ և երկու ածանց ունեցող բառերը (բառի մեջ կարող է լինել նաև հոդակապ)։ Կազմե՛լ նախադասություններ՝ գործածելով այդ բառերը։

Լուսանկարչական, տեսականորեն, գրահրատարակչական, հացթուխ,
ծովեզրյա, դարբնություն, բարեհամբույր, ատաղձագործ, մանրանկարչություն,
հրուշակագործ, վերաբաշխում, գիտականորեն, անօգնական, բազմություն,
տգիտություն:

2. Գտնե՛լ մեկ արմատից և մեկ ածանցից կազմված բառերը:

Հայեցակարգ, մետաղյաբացառիկ, ասեղնագործություն, հաշվեկշիռ,
որսորդպողպատե, ձուլակաղապար, հնություն, ժամանակահատված,
արժեիջեցում, նվիրում, միջազգային, գունեղիրականություն, ընդհանրացում,
հարթակ, խտրականություն, մեղմորեն, միջնակարգ, շարժուն, ներգաղթյալ,
մենաշնորհ, միջուկ, բուսականություն։

 3. Առանձին սյունակներով դուրս գրե՛լ նախածանց,
վերջածանց, ինչպես նաև թե՛ նախածանց, թե՛ վերջածանց ունեցող բառերը։


Անհայտ, խնձորենի, անմտություն, հակաթույն, մթերային, տգեղ,
վերահաշվում, անհոգաբար, կաղնուտ, անհավատալի, միլիոնավոր, չկամ,
ցուցանակ, արտապատկեր, ենթավարպետ, գերադաս, կղզյակ, հարակից,
հայրական, ներգրավում, տրամագծորեն, անհարմար, ապաշնորհ, դժգոհություն,
հավաքածու, լսարան, համատեղություն, ծիծաղելի, անթիվ, մորթեղեն, միտք։
ՆախածանցավորՎերջածանցավորՆախածանցավոր, ՎերջածանցավորԱնհայտխնձորենիանմտությունՀակաթույնմթերայինվերահաշվումՏգեղկաղնուտանհոգաբարՉկամմիլիոնավորանհավատալիՑուցանակցուցանակներգրավում ենթավարպետկղզյակդժգոհությունԳերադասհայրականհամատեղությունՀարակիցտրամագծորեն Անհարմարտրամագծորեն Ապաշնորհհավաքածու անթիվլսարան  ծիծաղելի  մորթեղեն  միտք 

1 Տրված բառերից  որո՞նք են  հոմանիշ փառաբանել բառին.

Ներբողել, նպաստել, գովաբանելօրհներգելբարեբանելդրվատելգովերգել:

 2. Ո՞ր շարքի  ոչ բոլոր  բառազույգերն են  կազմված հականիշներից

1) վճիտ–  պղտոր, նենգ– ժպտադեմ, հնարամիտ  – անճար
2) համերաշխ– գժտված, առինքնել – վանել, օրինաչափ – պատահական
3) պիղծ–սուրբ, գաճաճ–բարձրահասակ, ջրարբի –անջրդի
4) պատվարժան–անարգ, գեղատեսիլ – անհրապույր, եդեմ –դժոխք

3. Ո՞ր շարքի  ոչ բոլոր  բառազույգերն են հականիշներ

1) ոռոգելի – անջրդի, փառասեր– ինքնասեր,ապառիկ – կանխիկ, վեհանձն – փոքրոգի
2) պիղծ– սուրբ, ստվարաթիվ – փոքրաքանակ, կանուխ– ուշ, հաշտվել– գժտվել
3) խոժոռվել–ժպտալ, անհյուրընկալ–վանատուր,ուռուցիկ –գոգավոր, թուլանալ– սաստկանալ
4) սքողված-անթաքույց, վանել– առինքնել, առանցքային – երկրորդական , ընկնել– հառնել

4. Ո՞ր նախադասության մեջ   սղոցել–ը   փոխաբերական իմաստով չի գործածվել:

1) Միայն երբեմն –երբեմն լռությունը սղոցում էին ինչ–որ հնչյուններ՝ կանացի բարձր ծիծաղ, հարբածների վեճ:
2) Ծուռումուռ փայտը սղոցելով չի հարթվի:
3) Երեխան իր միալար լացով սղոցում էր բոլորի նյարդերը:
4) Հունվարյան խստաշունչ ցուրտը սղոցում էր մուրացիկների ոսկորները:

5. Ո՞ր նախադասության  մեջ փոխաբերական իմաստով գործածված բառ կա:

1) Բարձրադիր սարավանդը շրջապատված էր բնության գեղեցիկ տեսարաններով :
2) Օրիորդն այնպես էր պճնվել, ասես զարդարված տոնածառ լիներ:
3) Պողպատյա կամքի տեր այդ մարդը վշտից  կուչ էր եկել:
4) Ամեն կողմից նրան էին նայում դողէրոցքով ախտահարված մանուկներ՝ խոր ընկած ակնակապիճներով։

Սեպտեբերի 16-20

Առաջադրանքներ
1․ Որո՞նք են պետության հատկանիշները։
Պետության հատկանիշներն են՝բնակչության և իշխանության բաժանումը վարչատարածքային սկզբունքների,հանրային իշխանություն,ինքնիշխանություն և հասարակության կյանքը կարգավորումը իրավան հիմքերով։

2․ Ինչպե՞ս է պետությունը կարգավորում հասարակական կյանքը։
Անհրաժեշտ է վարքագծի օրինակելի կաննոներ,օգնում են միասին խաղաղ ապրել։Հասարակական կյանքի կարգավորումն այդպիսի ձևն անվանում են իրավական։Այս շնորհիվ հասարակության գոյության համար անհրաժեշտ համկեցության կանոնները վերածվում են և դարնում են պարտադիր:

3․ Որո՞նք են պետական իշխանության հատկանիշները։
Պետական իշխանության հատկանիշներն են՝
1)պետական իշխանությունը համընդհանուր,համապարտադիր և ինքնիշխան է
2)պետական իշխանությունն իրականացվում է համոզման և հարկադրանքի եղանակներով
3)պետական իշխանությունը հանրային իշխանությունը հանրային իշխանություն է։
4)պետական իշխանությունը պետք է լինի լեգիտիմ

4․ Որո՞նք են պետության ինքնիշխան իրավունքները։
Պետության ինքնիշխանությունը իրկանացվում է նրա իրավունքներում։Իրավունքներն են՝ օրենքներ հրապարակելոպ իրավունքը,պետության խորհրդանիշները որոշելու իրավունքը,դրամական միավոր ունենալու իրավունքը,դիվանագիտական ներկայուցուցչության իրավունքը,միջպետական միությունների մեջ միավորելու իրավունքը և այլն։

Մաթեմատիկա

ա) 1-cos2άλφα=sin2άλφα
բ)m1/cos2άλφα-1=tg2άλφα
գ) tgάλφαctgάλφα+ctg2άλφα=1/sin2άλφα
դ) tgβctgβ+tg2β=1cos2β


sinάλφα-sin3άλφα/cosάλφα-cos3άλφα=sinάλφα(1-sin2άλφα)/cosάλφα(1-cos2άλφα)=sinάλφα-cos2άλφα/cosάλφα-sin2άλφα=ctgάλφα
1)tgάλφα=sinάλφα/cosάλφα
2) ctgάλφα=cosάλφα/sinάλφα
3) sin2άλφα+cos2άλφα=1
4)1+tg2άλφα=1/cosάλφα
5)1+ctg2άλφα=1/sin2άλφα
6)tgάλφα*ctgάλφα=1/sin2άλφα

sin3άλφα-sin5άλφα/cos3άλφα-cos5άλφα

tgάλφαctgάλφα-cos2άλφα/sinάλφα

Դանիել Վարուժանի 140-ամյակի առթիվ

Սեպտեմբերի 9-20

Գրականություն

Դանիել Վարուժանի 140-ամյակի առթիվ

  1. Ծանոթացի՛ր նրա կենսագրությանը
  2. Կարդա՛  բանաստեղծությունները
  3. Նրա մասին եղած գրականությունը կարդա

  4. ստեղծագործությունների մասին պատմի՛ր:
    «Ձոն» բանաստեղծությունը

    4․ Ինչպե՞ս կբնորոշեք   «Ձոն»-ը ՝ որպես բանաստեղծության տեսակ
    «Ձոն» բանաստեղծությունը քնարական բանաստեղծություն է: Այն արտահայտում է հայրենասիրություն, կամ այլ զգացմունքների խորություն:
    5. Ո՞ր ժողովածուից է  «Ձոն» բանաստեղծությունը, ի՞նչ է իր մեջ խտացնում:
    «Ձոն» բանաստեղծությունը «Ցեղին սիրտը» ժողովածուից էԺողովածուն հնչեցնում է ազգային ու համամարդկային ցավի, վրեժի ու պայքարի երգը
    6. Ինչպիսի՞ կառուցվածք ունի բանաստեղծությունը:
    Բանաստեղծությունը կազմված է վեց տողից բաղկացած տներից:
    7. Ի՞նչ են արտահայտում բնաստեղծության տների առաջին տողերը։
    8․ Ի՞նչ են նշանակում թավ գրված բառերը։
    9. Ի՞նչ են արտահայտում վերջին տան փոխվող վերջին բառերը

Համաշխարհային տուրիզմի կենտրոններից նախընտրած եռյակները՝ անթրոպոգեն և բնական

Ամբողջ աշխարհից ընդամենը երեք գլխավոր զբոսաշրջային կենտրոններ ընտրելը դժվար է՝ հաշվի առնելով ուղղությունների հարուստ բազմազանությունն ու գրավչությունը: Այնուամենայնիվ, ահա իմ լավագույն ընտրանքները ինչպես մարդածին (մարդկային) այնպես էլ բնական զբոսաշրջության կենտրոնների համար՝ հաշվի առնելով դրանց գլոբալ ազդեցությունը, ժողովրդականությունը և եզակի տեսարժան վայրերը.

Անթրոպոգեն զբոսաշրջության կենտրոններ
Փարիզ, Ֆրանսիա

Էյֆելյան աշտարակը, Լուվրի թանգարանը, Աստվածամոր տաճարը և Մոնմարտրը:
Ինչու. Փարիզը, որը հաճախ անվանում են «Լույսի քաղաք», հայտնի է իր պատմական ճարտարապետությամբ, համաշխարհային մակարդակի թանգարաններով և աշխույժ մշակութային տեսարանով: Քաղաքի հմայքը, խոհարարական հրճվանքները և նորաձևությունը դարձրել են այն բազմամյա սիրված զբոսաշրջիկների շրջանում ամբողջ աշխարհից:


Նյու Յորք, ԱՄՆ

Առանձնահատկություններ. Թայմս Սքվեր, Կենտրոնական զբոսայգ, Արվեստի Մետրոպոլիտեն թանգարան և Բրոդվեյ:
Ինչու. Հայտնի է որպես «Քաղաք, որը երբեք չի քնում», Նյու Յորք քաղաքն առաջարկում է խորհրդանշական տեսարժան վայրերի, մշակութային հաստատությունների և զվարճանքի տարբերակների դինամիկ խառնուրդ: Նրա բազմազան թաղամասերը և աշխույժ արվեստների տեսարանը այն դարձնում են համաշխարհային ճանապարհորդների հիմնական հանգույցը:


Բնական զբոսաշրջության կենտրոններ
Գրանդ Կանյոն, ԱՄՆ

Առանձնահատկություններ. Հարավային եզր, Հյուսիսային եզր և Կոլորադո գետ:
Ինչու․ Գրանդ կանյոնը հսկայական չափսերով և ապշեցուցիչ երկրաբանական կազմավորումներով այն դարձնում են աշխարհի ամենահիասքանչ բնական հրաշքներից մեկը։ Նրա լանդշաֆտները և արշավների հնարավորությունները, ներառյալ հայտնի Bright Angel Trail-ը և ուղղաթիռով շրջագայություն զգալու հնարավորությունը, տարեկան գրավում են միլիոնավոր այցելուների:

Դանիել Վարուժան

Հետաքրքիր հատվածներ Դանիել Վարուժանի կյանքից

Բելգիայում ուսանելիս Վարուժանի սիրտը կոտրում է բելգիացի մի կին, որի անունը չի հիշատակել։  Այդ կնոջ դավաճանությունը Վարուժանին ծանր հոգեվիճակի մեջ է գցում, նա նույնիսկ մտածում է ինքնասպանության մասին։ Այդ շրջանի ապրումներն արտացոլվել են նրա «Տրտունջք» բանաստեղծության մեջ։

Հայրենիք վերադառնալուց մեկ տարի անց Վարուժանի կյանք է ներխուժում Արաքսի Թաշճյանը։ Նա հարուստ ընտանիքի դուստր էր։ Վարուժանը Արաքսիի անհատական ուսուցիչն էր։ Պարապմունքների ընթացքում երիտասարդները հասկանում են, որ սիրում են իրար։ Սակայն աղջկա ծնողները նրան ուզում էին ամուսնացնել ուրիշի հետ։ Արաքսին փորձում է հրաժարվել Վարուժանից, բայց չի կարողանում։ «Գիտցիր, որ քեզ մոռնալն անկարելի է, մահս նույնիսկ քեզ համար աչքս առած կը պտտիմ խևի պես․․․»,- գրում է նրան Արաքսին։ 

Վարուժանը աղջկան փախցնելու ծրագրեր է սկսում կազմել։ Նշանադրությունից առաջ Արաքսին Վարուժանին գրում է․ «Ոչ ոք կրնա բաժնել զիս իմ սիրած ու պաշտած Վարուժանեն»։ Վարուժանը երկտողը ընկերներից մեկի միջոցով ցույց է տալիս փեսացուին։ Նա չեղարկում է նշանադրությունն ու վեհանձնաբար երջանկություն մաղթում սիրահարներին։ Շուտով տեղի է ունենում Վարուժանի ու Արաքսիի հարսանիքը և նրանք  երջանիկ ընտանիք են կազմում։ 

Ունենում են երեք զավակ՝ Վերոնիկը, Արմենը և Հայկակը։

Առաջնեկին՝ Վերոնիկին է նվիրված «Վարուժնակիս» բանաստեղծությունը։ Վարուժանը հենց այդպես էլ սկզբում ուզում էր անվանել իր դստրիկին։ Անվանի գրաքննադատ Հակոբ Օշականն ասում է, որ նա, ով ուզում է հասկանալ, թե ինչ է հայրությունը, պետք է կարդա այդ բանաստեղծությունը․․․

Աքսորի ժամանակ Վարուժանը բախտակիցներին ասում է, որ իրենց մահվան են տանում (թուրքերը ասում էին, թե պարզապես տեղափոխում են), խնդրում է, որ փրկվողները իր հղի կնոջը՝ Արաքսիին հաղորդեն՝ իրենց որդու անունը Վարուժան դնի։ 

Արաքսին ավելի ուշ է իմանում Վարուժանի վերջին պատվիրանի մասին։ Երեխան ծնվում է հոր մահվան օրը և ըստ նախնական պայմանավորվածության՝ անվանվում Հայկակ։

Վարուժանի պատվիրանը կատարվեց ավելի ուշ։ Նրա տոհմի 4 տղամարդիկ Վարուժան անունով են կոչվել։

Կոմիտաս  և Վարուժան

 Վարուժանն ու Սիրունին շաբաթ օրերին երբեմն Կոմիտասին հյուր էին գնում։ Այդ շրջանում Կոմիտասն ու նկարիչ Փանոս Թերլեմեզյանը Պոլսում վարձել էին եռահարկ տուն, որը դարձել էր մշակութային օջախ՝ յուրօրինակ վերնատուն, որտեղ հավաքվում էին տարբեր ազգերի արվեստասեր մարդիկ, լսում Կոմիտասի կատարումները, դիտում Թերլեմեզյանի նկարները, քննարկում արվեստին առնչվող հարցեր։ 

Մի անգամ Հակոբ Սիրունին Վարուժանին խնդրում է իր ալբոմում երկտող գրել՝ որպես հիշատակ։ Վարուժանը բանաստեղծություն է գրում, որի վերջին տողերն էին․ 

Չփշրվի ձեռքիդ բաժակն հրեղեն,

Ուր կը հեղու (լցնում է) բախտի նեկտարը Աստված․․․

Կոմիտասը կողքը կատակով  գրում է․

Հրեղեն բաժակը բերանդ կվառե, աղջիկ։

Իսկ ես ինչ մրեմ

Մատիտս սրեմ,

Բերնիս մեջ ջրեմ,

Գոնե անունս գրեմ․․․

Ըստ Հակոբ Սիրունու հուշերի

Հայաստան այցելելու երեք պատճառ

Հայաստանը հետաքրքրաշարժ երկիր է՝ հարուստ պատմությամբ, մշակույթով և բնական գեղեցկությամբ:

Ահա այցելության երեք պատճառները.

1-ին պատճառ

{Պատմական և մշակութային ժառանգություն} .

Հայաստանում են գտնվում աշխարհի հնագույն քրիստոնեական վանքերն ու եկեղեցիները: Գառնիի հնագույն տաճարը, միջնադարյան Գեղարդ վանքը և ապշեցուցիչ Խոր Վիրապի վանքը խորը պատկերացումներ են տալիս երկրի քրիստոնեական ժառանգության և ճարտարապետական ​​հզորությունների մասին: Մայրաքաղաք Երևանը նաև կենսունակ քաղաք է բազմաթիվ թանգարաններով, ներառյալ Հայաստանի պատմության թանգարանը և Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիրը, որոնք համապարփակ պատկերացում են տալիս երկրի անցյալի մասին:

2 — րդ պատճառ

{Տեսարժան լանդշաֆտներ և բնական գեղեցկություն.}

Հայկական լանդշաֆտը աներևակայելի բազմազան է՝ սկսած խորդուբորդ լեռներից և փարթամ անտառներից մինչև հանդարտ լճեր և հնագույն հրաբխային կազմավորումներ: Արարատ լեռը, թեև գտնվում է Թուրքիայում, գերիշխում է հայկական երկնքի վրա և հանդիսանում է երկրի խորհրդանիշը: Սևանա լիճը` աշխարհի ամենամեծ քաղցրահամ բարձրադիր լճերից մեկն է։ Հայաստանի բազմազան տեղանքը կատարյալ է արշավների, դահուկներով սահելու և բացօթյա հիանալի վայրերը ուսումնասիրելու համար:

3- րդ պատճառ

{Հարուստ խոհարարական ավանդույթ}

Հայկական խոհանոցը միջերկրածովյան և մերձավորարևելյան ազդեցությունների հիանալի խառնուրդ է տեղական ինքնատիպ շրջադարձերով: Ավանդական ճաշատեսակները, ինչպիսիք են խորովածը տոլման (խաղողի լցոնած տերևներ) և լավաշը Հայաստանը հայտնի է նաև իր հիանալի գինիով և կոնյակով, մասնավորապես հայկական հայտնի կոնյակով, որն ունի որակյալ արտադրության վաղեմի ավանդույթ։ Այս պատճառներից յուրաքանչյուրն արտացոլում է Հայաստանի հմայքի և գրավչության տարբեր կողմերը՝ այն դարձնելով եզակի վայր ճանապարհորդների համար:

Պետություն։ Պետական իշխանություն և ինքնիշխանություն․

ա/ Պետությունը որպես քաղաքական համակարգի կենտրոնական ինստիտուտ
Պետությունը ձևավորում և վերահսկում է ամեն ինչ՝ կրթությունից մինչև տնտեսական կառավարում, սոցիալական աջակցության համակարգից մինչև առողջապահություն և ներքին կարգի պաշտպանությունից մինչև արտաքին անվտանգություն, իսկ որոշ դեպքերում էլ կարգավորում, թույլատրում կամ արգելում է մարդկանց գործունեության որևէ ձև: Նույնիսկ կյանքի այն ոլորտները, որոնք սովորաբար համարվում են անհատական կամ մասնավոր , այնուամենայնիվ, գտնվում են պետության տեսադաշտում: Զարմանալի չէ, որ քաղաքական գիտությունը հաճախ ընկալվում է որպես պետության, նրա ինստիտուտների, հասարակության վրա նրա ազդեցության ուսումնասիրություն և վերլուծություն:
բ/ Պետական իշխանություն և ինքնիշխանություն
Պետության ինքնիշխանությունը նրա հատկությունն է,որն արտահայտվում է երկրի ներսում պետական իշխանության գերակայությամբ և արտաքին հարաբերություններում անկախությամբ

English 12.09.2024


Read the text below and find the Armenian equivalents of the words in bold.

As a bachelor, James had always been keen on adventure, but nothing had prepared him for the hardship of his latest journey. The cabin, now vacant after months of planning, seemed to abandon any hint of warmth or comfort. He had taken an oath to remain committed, no matter the struggles, but doubt crept in as he felt jealous of those who lived without such challenges.

He was still unaccustomed to these rough conditions, yet his gallant spirit pushed him forward. Gathering the necessary data for his research, he understood that only the strongest could qualify for this mission. With tact and patience, he would overcome this phase, even if it tested every ounce of his strength.

ամուրի, չամուսնացած տղամարդ bachelor
դատարկ vacant
դժվարություն, նեղություն hardship 
երդում oath 
լքել abandon
խանդ, նախանձjealous  
խիզախ, կնամեծար keen
խիստ հետաքրքրված, խանդավառ gallant
նրբանկատություն tact
որակավորվել, մասնագիտանալ qualify
չվարժված, անսովորunaccustomed 
տվյալներ-data