Ողնուղեղը տեղավորված է ողնաշարի խողովակում,ունի առջևից հետ  տափակած քուղի տեսք, երկարությունը մինչև 45 սմ է, զանգվածը մինչև 30 գ: Ողնուղեղի վերին սահմանը ծոծրակային մեծ անցքն է, իսկ ստորինը՝ գոտկային 2-րդ ողի մակարդակը: Ողնուղեղը բաղկացած է 31–33 հատվածներից՝ պարանոցային՝ 8, կրծքային՝ 12, գոտկային՝ 5, սրբանային՝ 5, պոչուկային՝ 1–3: Ողնուղեղից դուրս են գալիս 31 ձույգ խառը նյարդեր: Ողնուղեղի յուրաքանչյուր հատվածը համապատասխանում է ողնուղեղային նյարդերի համապատասխան զույգին և ապահովում է մարմնի որոշակի մասի զգացող, շարժիչ և վեգետատիվ նյարդավորումը: 

 Ողնուղեղի կենտրոնով անցնում է հեղուկով լի ողնուղեղային խողովակը: Ողնուղեղն առջևի ու հետին երկայնաձիգ ակոսներով բաժանվում է 2 համաչափ կեսերի, որոնցից յուրաքանչյուրն իր հերթին ունի 2-ական թույլ արտահայտված երկայնակի ակոսներ: Այստեղից դուրս են գալիս ողնուղեղային նյարդարմատները. դրանցից հետինները՝ զգացող են, առջևինները՝ շարժիչ: 

ՈւշադրությունՈղնուղեղը բաղկացած է սպիտակ և գորշ նյութերից:Գորշ նյութը տեղավորված է կենտրոնում և կտրվածքում թիթեռնաձև է: Նրանում տարբերում են առջևի ու հետին եղջյուրներ: Առջևի եղջյուրները պարունակում են հիմնականում շարժիչ նեյրոններ, հետին եղջյուրները` միջադիր նեյրոններ: 

Ողնուղեղի գործառույթները  Ողնուղեղին հատուկ են ռեֆլեքսային և հաղորդիչ գործառույթները: Ողնուղեղի յուրաքանչյուր հատվածի պարզագույն ռեֆլեքսն իրականանում է 2 նեյրոնների (զգացող և շարժիչ) շնորհիվ:Ողնուղեղի ռեֆլեքսային գործառույթը կարելի է բաժանել 2 խմբի՝ մարմնական և ընդերային:Մարմնական ռեֆլեքսներից են մկանների ձգվելու ու ջլային ռեֆլեքսները: Մարդու այս ռեֆլեքսները լավ արտահայտվում են ուղղահայաց կեցվածքի դեպքում: Ջլային ընկալիչները գտնվում են ջլերում: Եթե մուրճիկով հարվածենք ազդրի քառագլուխ մկանի ջլին, ապա մկանը կկծկվի, և կառաջանա ծնկային ռեֆլեքս: Ջլային ռեֆլեքսները կարող են արտահայտվել նաև ծալող մկաններում: Եթե մուրճիկով հարվածենք բազկի երկգլխանի մկանի ջլին, ապա մկանի կծկման հետևանքով ձեռքը կծալվի (արմնկային ռեֆլեքս): Ողնուղեղի մարմնական ռեֆլեքսներից են ծալումը և տարածումը, քորելու, քայլելու, վազքի ռեֆլեքսները:
Ընդերային ռեֆլեքսներն իրականանում են ողնուղեղի գորշ նյութի կողմնային եղջյուրներում տեղավորված վեգետատիվ նյարդային համակարգի նեյրոններով:
Հաղորդող գործառույթն իրականացնում են վերելք և վայրէջք  ուղիները: Ողնուղեղը մասնակցում է շարժողական և մարմնական ռեֆլեքսներին:  Ողնուղեղի հատումը կամ վնասումն առաջացնում է ողնուղեղային շոկ, որն արտահայտվում է դրդողականության խիստ ընկճումով և ողնուղեղի վնասվածքից ներքև գտնվող բոլոր ռեֆլեքսային կենտրոնների լուծանքով: Ողնուղեղային շոկի պատճառը գլխուղեղի այն բաժինների անջատումն է, որոնք ողնուղեղի վրա թողնում են ակտիվացնող ազդեցություն: Ողնուղեղի մասին առավել շատ տեղեկություն ունենալու համար դիտիր

Սովորական ոզնիների մարմնի երկարությունը 20-25 սմ Է, պոչինը՝ 2 — 3, 5 սմ։ Փորի մորթին գորշ Է։ Առավել տարածված են նախկին Թումանյանի, Ստեփանավանի, Հոկտեմբերյանի, Աշտարակի և Աբովյանի շրջաններում, հիմնականում՝ անտառներում, այգիներում, թփուտներում, գետերի ափերին և կիսաանապատներում։ Ակտիվ են գիշերը։ Ձմռանը քուն են մտնում։ Սնվում են միջատներով և մանր ողնաշարավորներով (այդ թվում՝ օձերով)։ Օգտակար են, ոչնչացնում են վնասակար միջատներին։

Փաստ 1: Ոզնիները երկիր մոլորակի վրա  հայտնվել են 15 մլն տարի առաջ:

Փաստ 2: Միջին վիճակագրական ոզնու վրա կա 10 հազար փուշ: Դրանք թարմանում են երեք տարին մեկ: Փշներն աճում են բավականին երկար` մոտ մեկ տարի:

Փաստ 3: Ոզնին ունի 36 ատամ, որոնք ինչպես մարդկանց մոտ, կարող են թափել ծերության հասկանում:

Փաստ 4: Ոզնիները բոլորից շատ են տառապում տիզերի խայթոցներից: Ոզնիներին տիզերից ազատվելուն խանգարում են փշերը, և դրա համար դիմում են խորամանկության` իրենց վրա դնելով ծխախոտի մնացորդներ, որպեսզի թունավորեն մակաբույծներին:

Փաստ 5: Համաճարակաբանության մեջ գոյություն ունի «ոզնու ժամ» հասկացությունը: Այն տիզերի քանակն է, որոնք ոզնին հավաքել էր անտառում մեկ ժամ վազելիս: «Ոզնու ժամի» հաշվառումը գիտնականներին օգնում է պարզել տիզային էնցեֆալիտի բնական օջախները:

Փաստ 6: Ոզինիների ձմեռային քունը տևում է 128 օր: Քնած ժամանակ նրա մարմնի ջերմաստիճանը հասնում է 2 աստիճան` ըստ Ցելսիուսի (նորմալ պայմաններում այն 34 աստիճան է): Քնած ոզնիների շնչառությունը դանդաղ է` մեկ րոպեում առավելագույնը 8 արտաշնչում-ներշնչում:

Փաստ 7: Ոզնիների մեծ մասը պոչ ունի: Իհարկե, շատ կարճ` 3 սմ, այդ պատճառով այն տեսանելի չէ փշերի արանքից:

Փաստ 8: Չնայած ոզնիները կարող են գույները տարբերել, բայց նրանք կիսակույր են: Դրա փոխարեն լավ լսողություն և համի զգացողություն ունեն:

աստ 9: Ոզնիները երկիր մոլորակի վրա  հայտնվել են 15 մլն տարի առաջ:

Փաստ 10: Միջին վիճակագրական ոզնու վրա կա 10 հազար փուշ: Դրանք թարմանում են երեք տարին մեկ: Փշներն աճում են բավականին երկար` մոտ մեկ տարի:

Փաստ 11: Ոզնին ունի 36 ատամ, որոնք ինչպես մարդկանց մոտ, կարող են թափել ծերության հասկանում:

Կայքերի հղումնները- https://blognews.am/arm/press/144443/hetaqrqir-paster-oznineri-masin.html

Կարդում ենք գրաբար

ՀԱՍԿՔ
Առն միոջ էին երկու որդիք: Մին ի նոցանէ յոյլ էր եւ սնափառ, միւսն (մեւսն)` վաստակասէր եւ հեզ: Եւ մինչ անդրանիկն ամբարտաւան զկծեցուցանէր յոխորտ բանիւք զսիրտ կրտսեր եղբօրն, լուաւ զայն հայր նոցա եւ արկ (էարկ) առակ մի այսպէս.
«Ի ժամանակի յորում հնձողք պատրաստէին զմանգաղս ի հունձս, մի ի հասկացն ամբարձեալ զգլուխ իւր ի վեր` սնափառութեամբ իւիք ծաղր առնէր զայլս` որոց գլուխքն խոնարհեալ կային յերկիր»:
Յայնժամ ոմն ի նոցանէ խօսեցաւ եւ ասէ.
«Թէ էր քո գլուխ ատոք ի ցորեան` ոչ այնքան ի վեր ամբառնայիր զայն»:
«Ի սնամէջ խելապատակս լայնանիստ բնակէ հպարտութիւն»:

Աշխարհաբար

Մի մարդ ուներ երկու որդի։ Նրանցից մեկը ծույլ էր և պարծենկոտ, միուս որդին աշխատասեր և հեզ։ Եվ մինչ ավագ որդին վատ խոսքերով ճնշում էր փոքր եղբորը հայրը դա լսեց և առակ պաատմեց։ Մի ժամանակ հնձողները պատրաստում էին մանգաղները որ հնձեն։ Հասկերից մեկը բարձրացրեց գլուխը ՝․ պարծենկոտությամբ ծաղրում էր մյուսներին որոնց գլուխները խոնարված էին ներքև։ Նրանցից մեկը ասած ։ Եթե քո գլխի մեջ ցորեն լցրած լիներ դու չէր կարողանա վեր նայեիր։ Դատարկ ուղեղում հպարտությունը շատ է տարածվում։

Դասի հղումը

1. Բնութագրեք Հարավային Եվրոպայի աշխարհագրական դիրը, ինչպե՞ս է այն փոխվել ժամանակի ընթացքում:

Հարավային Երվրոպան հիմնականում տեղ է զբաղացնում իր ծովային աշխարհագրական դիրքով և ընդգրկում է՝ Պիրենեյան,Ապենինյան,Բալկանյան թերակղզիները:

Քանի որ, հարավային Եվրոպայի երկրների մեծ մասը գտնվում են Միջերկրական ծովի ափին, կոչվում է Միջերկրածովյան Եվրոպա:

1. Որո՞նք են Հարավային Եվրոպայի երկրների տնտեսոությունների զարգացած ճյուղերը

Տուրիզմը շատ զարգացած է որովհետև դա կապված է շատ ծովային տաարցքներից և արևադարձային եղանակից։

Հարավային Եվրոպայում զարգացած է բուսաբուծությունը և գյուղատնտեսությունը:

1. Ուրվագծային քարտեզի վրա նշել Հարավային Եվրոպայի երկրները:

33. Պատ՝․ 12

36. 1. 16:2 =8

2. 12:2=6

P=8+8+6+6=28\

Պատ՝․ = 28

37. m2 n2

Պատ՝․ m+n

38. `180-36=144

180-117=63

41.

Մեկնաբանում եմ իմ տեսանկյունից հեղինակի գրածը։

Ուսուցիչը պետք է մասնագետ լինի. Նա պետք է մտնի սովորողի կարգավիճալում , լսի սովորողի ստեղծարար և նորարար գաղափարները։ Իմ կարծիքով դպրոցում լավ կլինի եթե ազատ մտածելակերբ լինի բայց մեկ տեղ պետք է ուսուցիչը պահանջկոտ լինի և հաշվի առնի ուսանողների կարծիքը: Ուսուցիչը պետք է ունենա ուսանողների հետ շփվելու փորձ և մեթոդ: Այն պետք է արվի այնպես, որ սովորողը սիրի իր դասը և դրան լուրջ վերաբերվի: Ուսուցիչը պետք է մասնագետ լինի: Նա պետք է մտնի սովորողի վիճակը, իհարկե, սովորի իր վիճակում: Ուսուցիչը կարող է խիստ լինել, բայց ուսանողները սիրեն նրան, քանի որ նա կարողա է հետաքրքիր կերպով գիտելիքներ հաղորդել ուսանողներին: Տատիկս ուսուցիչ էր, ես շատ բան եմ սովորել նրանից, ինձ դուր է եկել նրա մեթոդը: Հայրս դասավանդում է հազարավոր ուսանողների, բոլորը սիրում են նրան, նա ինստիտուտի իրենց ամենա սիրելի դասախոսն է:

1.Հետեւյալ թվերից ո՞րն ունի ավելի շատ բաժանարար` 6 , 9, 12, 16:

1) 6 2) 9 3) 12 4) 16

2.Քանի՞ հատ երկնիշ թիվ կա, որոնց գրառման մեջ առկա է 1 թվանշանը:

1) 10 2) 18 3) 19 4)այլարժեք

3.Արշակը գործուղման մեկնեց ուրբաթ օրը եւ վերադարձավ այդ օրվանից հաշված 39-րդ օրը: Ո՞ր օրը գործուղումից վերադարձավ Արշակը:

1)երկուշաբթի 2) չորեքշաբթի 3) շաբաթ 4) հինգշաբթի

4.Դպրոցի աշակերտական խորհրդ իընտրությունների ժամանակ Խաչիկը ստացավձայների 30%-ը, Վաչիկը՝ 45%-ը, իսկ Հրաչիկը՝25%-ը: Քանի՞ հոգի մասնակցեց ընտրություններին, եթե հայտնի է, որ Վաչիկը բոլոր ձայների կեսից 6 ձայն պակաս է ստացել:

1)120 2) 80 3) 60 4) այլարժեք

5.1,2,3,4,…,98,99,100 թվերից քանի՞ հատն են 7-ով մեծ այդ ցուցակի որեւէ թվից եւ 11-ով փոքր այդ ցուցակի մեկ այլթվից:

1)77 2) 82 3) 90 4) 92

6.Այժմ ժամը 10:42 է: Ժամը քանի՞սը կլինի 1521 րոպեանց:

1)07:11 2) 10:43 3) 12:03 4) այլպատասխան

7.Եթե ապրիլ ամսվա օրերից 12-ն անձրեւոտ էին, ապա ապրիլյան օրերի քանի՞տոկոսն է եղել ոչ անձրեւային:

1)18% 2) 60% 3) 40% 4) այլպատասխան

8.6 հաջորդական բնական թվերի գումարը, որոնցից ամենամեծը հավասար է 30, հավասար է մեկ այլ 10 հաջորդական բնական թվերի գումարին, որոնցիցամենամեծը հավաար է

1)17 2)18 3) 21 4)այլարժեք

9.Չինգաչունգ խաղալիս Կարենը ցույց տվեց հավասար քանակությամբ քար և մկրատ, իսկ թուղթ ցույց տվեց ընդհանուրի 46%-ի չափով: Ընդհանուրի քանի՞ տոկոսի դեպքում Կարենը չի ցուցադրել մկրատ:

1) 73% 2) 54% 3) 27% 4) այլպատասխան

10.Վերամբարձ կռունկը կարող է բարձրացնել 20 մեծ կամ 30 փոքր արկղ: Առավելագույնը քանի՞ փոքր արկղ կարող է բարձրացնել վերամբարձ կռունկը 14 մեծ արկղերի հետ միաժամանակ:

1) 6 2) 7 3) 8 4) 9

1. Латинское название рода – helianthus – переводится как солнечный цветок. А русское название возникло из‑за способности соцветий всегда поворачиваться к солнцу.

2. Подсолнух — это не просто один цветок, как может показаться на первый взгляд. На самом деле он содержат от 1 000 до 2 000 маленьких цветочков. Каждый лепесток головки подсолнуха ботаники называют лучевым цветочком. Внутренний «глаз» составлен из цветочного диска, который заплетается в завораживающие картины множества спиралей. Только дисковые соцветия развиваются в семена.

3. Своим происхождение подсолнух обязан племенам индейцев, проживавшим в районе Мексики. Некоторые археологи утверждают, что подсолнечник был одомашнен даже раньше пшеницы.

4. Масштабное производство подсолнечного масла началось именно в России. В Россию подсолнух был завезен из Голландии Петром I. Сначала он использовался как декоративный цветок. Уже к третьему десятилетию XIX века подсолнечное масло производилось в России в огромных объемах и с огромной выгодой.

5. Согласно Книге Рекордов Гиннеса самый большой размер цветка подсолнуха, когда‑либо зафиксированный в мире, — 82 см (Канада), а самый высокий в мире подсолнечник был зарегистрирован в 2014 году. Растение высотой более 8 метров было выращено Гансом-Петером Шиффером в Германии.

6. Не все подсолнухи желтые. Во всем мире существует более 60 сортов подсолнухов, некоторые из которых имеют красноватые лепестки или оттенки коричневого и оранжевого цветов.

7. Подсолнухи, поскольку они являются естественными дезактиваторами почвы, могут удалять токсины из загрязненной почвы – такие как свинец, мышьяк и уран. Подсолнухи использовались для очистки почвы в местах, где произошли одни из крупнейших в мире экологических катастроф – Чернобыль и Фукусима.