Անհատական աշխատանք Վիկտորյա Հակոբյան հետ

Ջրածինը որպես տարր

Ջրածինը (H) պարբերական համակարգի առաջին տարրն է։ Առաջին անգամ մաքուր վիճակում ստացել է Հենրի Կավենդիշը 1766 թվականին։ Այն տիեզերքում ամենատարածված տարրն է։ Երկրի վրա այն գտնվում է հիմնականում միացությունների ձևով։ Ջրածինը միացություններում միավալենտ է։

Ջրածնի ատոմը կազմված Է մեկ պրոտոն ունեցող միջուկից և մեկ էլեկտրոնից։ Հանդես է գալիս H₂ պարզ նյութի ձևով։

Ջրածինը հայտնաբերվել է 16- րդ դարի կեսերին Պարացելսի կողմից, որը ստացել է երկաթի վրա ծծմբական թթու ազդելով: 1766 թվականին Կավենդիշը հաստատել է նրա հատկությունները և ցույց է տվել նրա տարբերությունը մյուս գազերից և անվանել է ,,այրվող օդ,,: Լավուազիեն 1783 թվականին առաջին անգամ ջրածին ստացավ ջրից և ապացուցեց, որ ջուրը ջրածնի և թթվածնի քիմիական միացությունն է և նրան անվանեց ,,հիդրոգենիում,, , որը նշանակում է ջուր ծնող: Ջրածինը երկրի վրա հանդես է գալիս միացություններում ՝ ջրում, նավթում, կենդանի հյուսվածքներում, իսկ ազատ վիճակում ՝ շատ չնչին քանակներով մթնոլորտի վերին շերտերում:

ՋՐԱԾԻՆԸ Տիեզերքում

Ջրածինը ամենատարածված տարրն է տիեզերքում․ կազմում է աստղերի և արևի զանգվածի մոտ կեսը (պլազմայի ձևով), արեգակի մթնոլորտի 84 %-ը, միջաստղային միջավայրի և միգամածությունների հիմնական մասը։ Աստղերի ընդերքում՝ ջրածնի ատոմների միջուկներից՝ պրոտոններից սինթեզվում են հելիումի ատոմի միջուկներ (ջերմամիջուկային սինթեզ), անջատվում է ահռելի քանակներով էներգիա։

րածնի ատոմն ունի ամենապարզ կառուցվածքը` մեկ դրական լիցքով միջուկի  շուրջը սփռված է մեկ էլեկտրոն:

 ջրածնի ատոմի կառուցվածքը

Ջրածին փորձ

Լաբորատոր պայմաններում ջրածին են ստանում որոշ մետաղների և թթուների (նպատակահարմար է՝ ցինկի ու աղաթթվի) փոխազդեցությունից:

 Zn+2HCl=ZnCl2+H2

Գոյություն ունեն սարքեր, որոնց միջոցով ջրածին կարելի է ստանալ ընդհատումներով, այսինքն՝ ցանկացած պահի քիմիական ռեակցիան հնարավոր է դադարեցնել և ապա՝ կրկին վերսկսել:

Այդպիսի սարքերից են Կիպի ապարատը և ընդհատումներով ջրածին ստանալու փոքր սարքը:

                Կիպի ապարատ

Ջրածինը ապագ վառելանյութ

Ջրածինը որպես ապագայի վառելանյութ

Մարդկության երազանքը ջրածինը որպես վառելանյութ օգտագործելն է: Նախ առաջին հերթին նշենք պատճառները ՝

Առաջին պատճառը բնության աղտոտվածությունն է, որը բնականաբար շատ բացասական ազեցություն ունի ՝ թե մարդկանց և թե մոլորակի վրա, իսկ երկրորդ պատճառը վառելիքի պաշարները սահմանափակ են, ըստ գիտնականների կանխատեսումների և հաշվարկների վառելիքի պաշարները կվերջանան այս 100 տարվա ընթացքում:

Ջրածինը, որպես վառելիք, կարող են օգտագործել գրեթե բոլոր տրանսպորտային միջոցներում: Դեռ անցած դարի 70- ական թվականերին NASA- ն օգտագործում էր ջրածինը, որպես հրթիռների վառելիք: Հիմա ջրածինը փորձում են զարգացնել մեքենայաշինության ոլորտում:

Ջրածնային վառելիքն էկոլոգիապես անվտանգ է, այրելիս միայն ջուր է առաջանում, ուստի ջրածինն էկոլոգիապես մաքուր և իդեալական վառելանյութ է: Ջրածնի այրման ջերմությունը մի քանի անգամ մեծ է ցանկացած այլ վառելանյութի այրման ջերմությունից: Ջրածնի մեկ գրամի այրումից ստացվում է 120 կՋ ջերմություն, մինչդեռ նույն քանակի բենզինից 46 կՋ:

Ամերիկացի գիտնականները սինթեզել են հատուկ ֆերմենտ, որի ազդեցությամբ 30 % քսիլոզ պարունակող կենսազանգվածից 50 Co- ում կարող է անջատվել անհավանական մեծ քանակությամբ գերմաքուր ջուր:

1. 46
2. 7*10=70
3. 70:5=14

337.

Ա> X-8=33

33-8=25

Բ> x*4=52

52:4=13

Գ> x*7+12

84

Դ> x-4 *5

20

338.

x x+6

2x+6=18

2x=12

x=6

339.

x x-4

x+x-4=22

2x-4= 18

x=9

x+4

2x+4=22

2x=26

x= 13

341

ա) 3x+x=24
4x=24
x=6, 18

342

ա) I-x
II-2x
3x=60
60/3=20
20 չի կարդացել
60-կարդացել է

343

7x+x=72
8x=72
x=72/8
x=9‘

358.

150*2=300

1800-300=1500

1500:3=500

500+150=600

Բ) 5*x=4*(x+10)
5x=4x+40
x=40կմ/ժ

359.

. 50*16 = 800

20*10 = 200

800+200 = 1000 դրամ

360.

3*5=15

361.

x+x+3 = 15

2x+3 = 15

2x = 12

x = 6

x+3 = 9

Բ)

x+x+9 = 10

2x+9 = 10

2x = 1

x = 1

x+9 = 10

362.

x+x+x+8+x+8 = 20

4x+16 = 20

4x = 4

x = 1

x+8 = 9

652.x*(10-x)=21
10x-x²-21
-x²+10x–21=0
D=10²-4*(-1)*(-21)=100-84=16
x=-10+4/-2=3
x=-10-4/-2=7

653.

x(14-x) = 36,75

14x-x^2 = 36,75

-x^2+14x-36,75 = 0

a = -1

b = 14

c = -36,75

D = 14^2-4*(-1)*(-36,75) = 49

x = -14+7/-2 = 7/2

x = -14-7/-2 = 21/2

654.

1. 10-11
2. 14-15

655.

Իրավունք ունի բացակայել

Իրավունք ունի բարկանալ սովորողի վրա

Իրավունք ունի դաս հարցնելու

Գնահատելու

Հարգել կոլեգաններին

Պարտավոր է կարծիք լսելու

Սովորողին հարգելու

Ուրիշների մոտ չբարկանալու

Դասը բացատերելու

Պարտավոր է մտնել սովորողի դրության մեջ

Ուսւուցիչը պարտավոր է ամեն սովորողին մոտենալ իր ձևով