Հասարակագիտություն 11-Իրավունքի հիմունքներ
Իրավական պատասխանատվության սկզբունքները
Իրավաբանական տերմինների բառարան
Իրավական պատասխանատվության սկզբունքները
Իրավաբանական տերմինների բառարան
Իրավաբանական տերմինների բառարանից դուրս գրել 5 իրավաբանական տերմին՝ օրինակ՝
Beowulf is a classic epic poem about heroism, loyalty, and fate. It follows the brave warrior Beowulf as he battles the monstrous Grendel, Grendel’s vengeful mother, and later, a fearsome dragon. The poem explores themes of good vs. evil and the inevitability of death, making it both an action-packed and thought-provoking read.
Despite being over a thousand years old, Beowulf remains relevant, influencing modern fantasy and hero stories. Its thrilling battles and deep themes make it a must-read for literature lovers.
The Adventure of the Dancing Men is an exciting Sherlock Holmes story by Sir Arthur Conan Doyle. It is about a mysterious code made of little stick-figure drawings that scare a woman named Elsie. Her husband, Hilton Cubitt, asks Holmes for help, but before Holmes can solve the mystery, Hilton is killed, and Elsie is badly hurt.
Holmes carefully studies the strange drawings and figures out that they are a secret message. He uses his brilliant detective skills to catch the man responsible, Abe Slaney, who was connected to Elsie’s past.
This story is interesting because it shows Holmes’s intelligence and how he solves mysteries step by step. It also has suspense, a secret code, and a clever solution, making it fun to read. If you enjoy detective stories, you will like The Adventure of the Dancing Men!
Կարդա տեքստը և կատարիր առաջադրանքները․
1․ Ո՞րն է Թումանյանի կյանքի անսասան օրենքը (տեքստից դուրս գրիր):
«Եղիր անկեղծ, շիտակ ու բարի, այնուհետև թեկուզ ամբողջ աշխարհքը վեր կենա քո դեմ, վերջը դու ես հաղթելու»։
2․ Ի՞նչ ես հասկանում հոգու խաղաղություն ասելով: Ե՞րբ ես խաղաղ ու հանգիստ:
Հոգու խաղաղությունը ներքին ներդաշնակությունն է, երբ մարդ ազատ է մեղքի, վախի, կամ կեղծիքի բեռից։ Այն պահերին, երբ ես գիտեմ, որ ազնիվ ու արդար եմ , երբ չկան խղճի խայթ և անհանգստություն, զգում եմ ներքին հանգստություն ու խաղաղություն։
3․ Ի՞նչ է գրում Հովհ. Թումանյանը հոգու խաղաղության մասին (ընդգծիր): Դո՞ւ էլ ես այդպես կարծում:
«Ես ինձ շատ լավ եմ զգում։ Լինել մաքուր ու արդար՝ էդ մեծ բան է։ Դա տալիս է ե՛ւ կայտառություն, ե՛ւ հանգստություն, ե՛ւ ամեն, ամեն ինչ, ե՛ւ առողջություն»։
Ես լիովին համաձայն եմ Թումանյանի հետ։ Երբ մարդ արդար է ու գիտի, որ ճիշտ ուղով է գնում, նույնիսկ դժվարությունների ժամանակ նա չի կորցնում իր ինքնավստահությունն հավատը ու ուժը։
4․ Ի՞նչպես էր վերաբերվում Թումանյանը մարդկային ապերախտությանն ու չարությանը (նշիր այդ հատվածը): Համամի՞տ ես նրա հետ:
«Էդպես անաստված կերպով զրպարտության ենթարկվել էն մարդկանց կողմից, որոնց նկատմամբ դու բարերար ես եղել — դրա մեջ տանջանքի հետ միասին կա նաև ինչ-որ մխիթարություն, և ես նույնիսկ ոչ մի չարություն չեմ զգում էդ դժբախտների հանդեպ։ Աստված նրանց հետ»։
Թումանյանը վատ չի վերաբերվում իր նկատմամբ անարդար եղած մարդկանց, այլ նրանց համար խղճահարություն է զգում։ Ես կարծում եմ, որ ներողամտությունն ու բարությունը ուժի նշան են։ Բայց երբեմն դժվար է այդքան մեծահոգի լինել, եթե անարդարությունը չափից դուրս է։
1.Փաստ
Թումանյանի՝ ամերիկյան արտադրության տնային կոշիկները հաճախ էին հայտնվում Թիֆլիսի հայկական թատրոնի դերասանների ոտքերին: Իսկ կոշիկները հայ դերասանները Թումանյանից փոխարինաբար վերցնում էին Համլետի դերը խաղալու համար: Ներկայացման ժամանակ այս կոշիկներն էր կրում նաև բանաստեղծի մտերիմ ընկեր և Պոլսից Թիֆլիս տեղափոխված երիտասարդ դերասան Կարապետ Գալֆայանը, ով Շեքսպիրի Համլետի դերը փայլուն էր կատարում:
2. Փաստ
Իմ մայիկի պապիկի պապիկը՝ Անուշավան Աբովյանը եղել է արձակագիր, Թումանյանի դասընկերը և մտերիմ ընկերը: Անուշավան Աբովյանը հովանավորել է Հովհաննես Թումանյանի մի քանի գրքերը: Մայրիկս ասում է, որ Թումանյանը եղել է Թիֆլիսի մեր տանը և հաճախ է հյուր եկել պապիկին: Մի անգամ, երբ Թումանյանը գնացել է մեր տուն, շատ քաղցած է եղել, առանց ոչ մեկին հարցնելու բացել է սառնարանը, հանել է մածունը, դրել սեղանին, վերցրել է սխտոր և կերել: Մի անգամ էլ, երբ Թումանյանը գնացել է մեր տուն, բակում եռուզեռ է տիրել՝ պատրաստում էին խորոված սմբուկ, նա այս տեսարանը շատ է հավանել և ասել է, որ իր ստեղծագործություններից մեկում անպայման կնկարագրի Թիֆլիսի հայերի ապրելակերպը:
3. Փաստ
Թումանյանի թիֆլիսյան տան պատին դեղերի փոքրիկ պահարան կար: Գրողի մահից հետո, սակայն, դեղատուփում դեղեր չէին պահվում: Դրանում մինչեւ անցյալ դարի 40-ականները պահվում էր բանաստեղծի սիրտը: Թումանյանը մահացավ Մոսկվայում՝ հիվանդանոցում: Նրա հետ էին 10 երեխաներից երեքը: Թումանյանի մահից հետո նրա որդին դիահերձարանից վերցնում է հոր սիրտը: Արեգը եղբորը նամակ է գրում. «Ես չուզեցի՝ հայրիկի բարի սիրտը թափեն: Թաքուն վերցրեցի»: Թիֆլիսում գրողին հուղարկավորում են, իսկ սիրտը՝ ավելի քան 20 տարի պահում տանը:
Այն սենյակում, որտեղ դեղատուփն էր, Թումանյանի մահից հետո մի գիշեր է անցկացնում գրող Ավետիք Իսահակյանը: Թումանյանն ու Իսահակյանն այդ տանը չէին հանդիպել: Թիֆլիս այցելած Իսահակյանը գալիս է Թումանյանի ընտանիքին հյուր, զրույցի են բռնվում, եւ ուշ ժամի պատճառով նա որոշում է մնալ: Պառկում է թախտին ու ամբողջ գիշեր չի կարողանում քնել: Առավոտյան վեր է կենում հոգնած, Թումանյանի տղան ներս է մտնում եւ ասում, որ դեղատուփում Թումանյանի սիրտն է պահվում: Իսահակյանը հասկանում է անքնության պատճառը. «Ամբողջ գիշեր Օհաննեսի սրտի հետ էի, դրա համար էլ չքնեցի»: Շատ հուզված դուրս է գալիս սենյակից եւ խորհուրդ է տալիս տանը չպահել սիրտը:
Թումանյանի սիրտը հասնում է Երեւանի Բժշկական ինստիտուտ, ուր բանաստեղծի կինը համաձայնում է ուղարկել՝ հիշելով Իսահակյանի խորհուրդը: Բանաստեղծի սիրտը հուղարկավորվում է 1994 թվականին՝ Դսեղի հայրական տան բակում:
4. Փաստ
Ցուրտ եղանակին գրողին միշտ ձեռքերը գրպանում էին տեսնում: Հովհաննես Թումանյանը շատ «մրսկան» էր, բայց միայն հագուստի կտորը չէր, որ ծածկում էր նրա ձեռքերն ու տաք պահում դրանք: Գրպանի ջեռակները, կարծես, հենց իր համար արտադրված լինեին: Ճապոնական արտադրության ջեռակները գործում էին ներսում այրվող ածուխի մեխանիզմով: Դրանք միշտ Թումանյանի վերարկուի գրպանում էին՝ բանաստեղծի ձեռքերը տաք պահելու համար:
Հովհաննես Թադեւոսի Թումանյան ՝ հայ մեծագույն գրող ու բանաստեղծ, հասարակական գործիչ։ Ծնվել է 1869 թվականի փետրվարի 7-ին, Լոռվա Դսեղ գյուղում` հոգեւորականի ընտանիքում։
Նախնական կրթությունը ստացել է հայրենի գյուղում, այնուհետեւ Ջալալօղլու (այժմյան՝ Ստեփանավան) դպրոցում։ 1883 թվականից շարունակել է ուսումը Թիֆլիսի Ներսիսյան Ճեմարանում, սակայն նյութական ծանր իրավիճակի պատճառով 1887թ. ստիպված եղավ թողնել դպրոցը եւ սկսեց աշխատել Թիֆլիսի հայ եկեղեցական դատարանում, այնուհետեւ Հայ Հրատարակչական միության գրասենյակում (մինչեւ 1893թ)։
Թումանյանը սկսել է ստեղծագործել 80-ականների կեսից, այդ ժամանակ էլ սկսում է համագործակցել հայկական տարբեր թերթերի ու ամսագրերի հետ։ Լայն ճանաչում է ձեռք բերում “Բանաստեղծություններ” հավաքածուի (1-2 հատոր, 1890-92) լույս տեսնելուց հետո։ Թումանյանի գրական գործունեության ամենահայտնի շրջանն է համարվում XIX դարի վերջին տասնամյակը – XX դարի սկիզբը։ Այդ ժամանակաշրջանում է, որ Թումանյանը հանդես է գալիս որպես ժողովրդի ստեղծագործական ավանդույթների վրա հիմնվող բանաստեղծ։ Իր ստեղծագործություններից շատերում, նա նկարագրում է նահապետական օրենքներով ապրող գյուղացիների կյանքը, որը լի է ներքին ու հաճախ ողբերգական հակասություններով։ Այդ թեմային են նվիրված Թումանյանի այնպիսի պոեմները, ինչպիսին են «Մարոն» (1887, հրատարակվել է 1892թ), «Լոռեցի Սաքոն» (1889, հրատարակվել է 1890թ), «Անուշ» ողբերգությունը (1890, հրատարակվել է 1892թ)։
Թումանյանի պոեմներից, բալադներից ու հեքիաթներից շատերի հիմքում ընկած է ժողովրդական բանահյուսությունը։ Օրինակ՝ «Թմկաբերդի առումը» (1902, հրտ. 1905թ) հիմնված է ժողովրդական առասպելի վրա, ինչպես նաեւ «Ախթամար», «Փարվանա», «Սասունցի Դավիթ» պոեմները, «Մի կաթիլ մեղր» հեքիաթը։
1899 թվականին բանաստեղծը կազմակերպում է “Վերնատուն” գրական խմբակը, որի անդամ են դառնում բազմաթիվ հայ նշանավոր գրողներ ու բանաստեղծներ։
XX դարի սկզբին Թումանյանը հայտնի է դառնում նաեւ որպես հասարակական գործիչ։ 1905-07 թվականներին մասնակցում է Բաքվի հայ-թաթարական ընդհարումների հաշտեցմանը։ Ցարական կառավարության կողմից երկու անգամ ձեռբակալվում է (1908 եւ 1911) ու բանտ նետվում:
1912–1921 թթ.՝ Հայ գրողների կովկասյան միության նախագահն է։ Արդեն Հայքի խորհրդայնացումից հետո դառնում է Հայաստանին օգնության կոմիտեի նախագահ (1921-22)։
Հովհաննես Թումանյանը վախճանվել է 1923 թ. մարտի 23-ին, 54 տարեկան հասակում, Մոսկվայում։
«Փաստաբանը» (այլ ձևով՝ «պաստաբանը») իրավաբանական կրթություն ունեցող մասնագետ է, ով պաշտպանում է անձի կամ կազմակերպության շահերը դատարանում կամ այլ իրավական գործընթացներում։
Նա կարող է՝
ներկայացնել ու պաշտպանել իր հաճախորդին դատարանում,
տալ իրավաբանական խորհրդատվություն,
կազմել պայմանագրեր և այլ իրավական փաստաթղթեր,
մասնակցել քննություններին և նախաքննությանը։
Փաստաբանը գործում է օրենքի շրջանակում և պարտավոր է պահպանել մասնագիտական էթիկան և հաճախորդի գաղտնիությունը։
Փաստաբանի հիմնական պարտականությունները՝
Փաստաբանի տեսակներն են՝
Փաստաբանի տեսակները՝
«Ստի ոտը կարճ է» ասացվածքը մեզ հիշեցնում է, որ սուտը, որքան էլ հմուտ ձևով հյուսված լինի, վաղ թե ուշ բացահայտվելու է: «Ստի ոտը կարճ է»
Մանկությունից մեզ սովորեցնում են, որ սուտ ասելը վատ բան է: Հեքիաթներում ու առակներում ստախոսները միշտ պատժվում են, իսկ ճշմարտախոսները հաղթում: Սակայն իրական կյանքում ամեն ինչ այդքան պարզ չէ: Մենք հաճախ հանդիպում ենք իրավիճակների, երբ սուտը թվում է ամենահեշտ ելքը: Բայց ինչպես ասում են՝ «Ստի ոտը կարճ է», և այս ասացվածքը մեզ հիշեցնում է, որ սուտը երկար չի տևում և միշտ բացահայտվում է: Մենք երբեմն , տարբեր պատճառներով ենք ստում: Երբեմն դա անում ենք՝ խնդիրներից խուսափելու համար: Նույնիսկ փոքրիկ ստերը կարող են խճճվել ու ավելի մեծ խնդիրներ առաջացնել:Սուտը ոչ միայն շրջապատի մարդկանց է խաբում, այլև ինքդ քեզ : Երբ երկար ժամանակ ստում ես, սկսում ես հավատալ սեփական հորինվածքներին: Սա կարելի է ասել ինքնախաբեության է: Մարդը սկսում է ապրել հորինված աշխարհի մեջ, որտեղ ամեն ինչ կազմակերպված է ըստ իր ստերի: Սակայն իրական կյանքը շատ տարբեր է, և այս պատրանքը մի օր քանդվում է՝ բախվելով իրականությանը: «Ստի ոտը կարճ է» ասացվածքը ցույց է տալիս, որ սուտը երկար կյանք չունի: Այն վաղ թե ուշ բացահայտվում է և բերում է վստահության կորստի, հարաբերությունների խզման և ինքնախաբեության: Չնայած երբեմն սուտն ավելի հեշտ է թվում, այն միշտ ունի իր հետևանքները: Ավելի լավ է լինել ազնիվ և ընդունել իրականությունը, նույնիսկ եթե դա դժվար է:Ամեն անգամ, երբ ցանկություն է առաջանում սուտ ասել, պետք է հիշել այս ասացվածքը և մտածել հետևանքների մասին: Ճշմարտությունը գուցե սկզբում դժվար լինի, բայց այն ամուր հիմք է կառուցում վստահության և հարգանքի համար:
Հետևանքներն ու վստահության կորուստը:
Սուտը ոչ միայն կարճ է տևում, այլև բերում է վստահության կորստի: Երբ մարդուն բռնում են ստի մեջ, շրջապատի մարդիկ սկսում են կասկածել նրա յուրաքանչյուր խոսքին: Վստահությունը, որը տարիներ շարունակ կարելի է կառուցել, մի ակնթարթում կործանվում է:
Սոցիալական փոխհարաբերությունների խաթարում:
Սուտն often խաթարում է սոցիալական կապերը: Երբ ընկերները, ընտանիքի անդամները կամ գործընկերները հայտնաբերում են ստախոսությունը, փոխադարձ հարգանքն ու վստահությունը նվազում են: Սա կարող է հանգեցնել հարաբերությունների խզման և մարդկանց միջև հուզական բաժանման:
Եզրակացություն:
«Ստի ոտը կարճ է», քանի որ այն հիմնված է խաբեության և իրականության խեղաթյուրման վրա: Ճշմարտությունը, որքան էլ դժվար լինի այն ընդունել, միշտ ավելի ամուր և երկարատև է: Ավելի լավ է լինել ազնիվ ու պատասխանատվություն կրել ասվածի կամ արածի համար, քան ապրել ստի թակարդում և մշտապես վախենալ բացահայտումից:
Հետևաբար, պետք է հիշել, որ սուտը վաղ թե ուշ բացահայտվելու է, իսկ ճշմարտությունն ունի կայունություն և ամրություն:«Ստի ոտը կարճ է» ասացվածքը մեզ հիշեցնում է, որ սուտը, որքան էլ հմուտ ձևով հյուսված լինի, վաղ թե ուշ բացահայտվելու է: Այն նման է փուչիկի, որը որքան էլ փքենք, միևնույն է, մի օր պայթելու է: Բայց ինչո՞ւ է սուտը կարճատև, և ինչպե՞ս է այն անդրադառնում մարդու վրա:
Սուտը երկար չի տևում:
Սուտը հաճախ կառուցվում է երևակայության հիման վրա և իրականությանը չի համապատասխանում: Այդ պատճառով այն հակասում է փաստերին և իրադարձություններին: Ժամանակի ընթացքում սուտը սկսում է բացահայտվել, քանի որ ստախոսը չի կարողանում բոլոր մանրամասները հիշել և համահունչ պատմել: Օրինակ՝ մեկը կարող է ստել, որ հիվանդ էր, որպեսզի խուսափի դասերից, բայց հետագայում իր գործողություններով կամ խոսքերով կարող է ակնհայտ դարձնել, որ իրականում առողջ էր:
Հետևանքներն ու վստահության կորուստը:
Սուտը ոչ միայն կարճ է տևում, այլև բերում է վստահության կորստի: Երբ մարդուն բռնում են ստի մեջ, շրջապատի մարդիկ սկսում են կասկածել նրա յուրաքանչյուր խոսքին: Վստահությունը, որը տարիներ շարունակ կարելի է կառուցել, մի ակնթարթում կործանվում է:
Սոցիալական փոխհարաբերությունների խաթարում:
Սուտն often խաթարում է սոցիալական կապերը: Երբ ընկերները, ընտանիքի անդամները կամ գործընկերները հայտնաբերում են ստախոսությունը, փոխադարձ հարգանքն ու վստահությունը նվազում են: Սա կարող է հանգեցնել հարաբերությունների խզման և մարդկանց միջև հուզական բաժանման:
Եզրակացություն:
«Ստի ոտը կարճ է», քանի որ այն հիմնված է խաբեության և իրականության խեղաթյուրման վրա: Ճշմարտությունը, որքան էլ դժվար լինի այն ընդունել, միշտ ավելի ամուր և երկարատև է: Ավելի լավ է լինել ազնիվ ու պատասխանատվություն կրել ասվածի կամ արածի համար, քան ապրել ստի թակարդում և մշտապես վախենալ բացահայտումից:
Հետևաբար, պետք է հիշել, որ սուտը վաղ թե ուշ բացահայտվելու է, իսկ ճշմարտությունն ունի կայունություն և ամրություն:
Թեմա՝ «Հայ ազգային-քաղաքական կյանքի վերելքը 1917թ․ Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո»
Կենսագրական տվյալներ /բանավոր/
Բանաստեղծություններ՝
«Սիրիուսի հրաժեշտը»։ Կարդա, վերլուծիր բանաստեղծությունը։
«Սիրիուսի հրաժեշտը» խորհրդանշական ստեղծագործություն է, որտեղ Սիրիուս աստղը ներկայացված է որպես հեռացող լույս, հույսի կամ գոյության խորհրդանիշ։ Հեռացման թեման կապվում է կորստի, անցողիկության, բայց նաև հավերժական հիշողության հետ։ Բանաստեղծությունը կարող է արտահայտել մարդ-տիեզերք կապը, մարդու անցավորությունը համընդհանուր ժամանակի և անսահմանության մեջ։
«Բարձրից»
Կարդա բանաստեղծությունը, կատարիր առաջադրանքները․
1․ Ի՞նչ նկատի ունի Թումանյանը՝ «Սուրբերը խիստ, խտրող ու դաժան» տողով։
Այս տողում Թումանյանը հակադրվում է հասարակության այն ընկալմանը, որ սուրբերն ամենաբարյացակամ ու գթասիրտ մարդիկ են։ Այս տողում նաև կարող է նաև ցույց տալ, որ բարոյականության բարձրագույն չափանիշները երբեմն անողոք են, քանի որ նրանք չեն ընդունում մարդկային թուլություններն ու հակասությունները։
2․ Տեսավ՝ ուտում են ամենքն ամենքին.
Ամեն հայրենիք՝ իրեն զավակին
Դու ինչպե՞ս ես հասկանում այս տողերը։
Թումանյանը նկատի ունի, որ աշխարհում գոյություն ունի անընդհատ պայքար՝ մարդկանց միջև (բնական կամ սոցիալական մրցակցություն), ինչպես նաև հայրենիքի ու իր ժողովրդի միջև (պետությունների կողմից սեփական քաղաքացիներին ճնշելու կամ նրանց ոչնչացնելու գաղափարը)։
Քառյակներ -Անգիր սովորել հինգ քառյակ /գրավոր մեկնաբանել/
-Սարգսյան Լաուրա - 