-Սարգսյան Լաուրա —

 Վրաստան

Ընդհանուր տեղեկություններ

Հայաստանի Հանրապետության և Վրաստանի միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992թ. հուլիսի 17-ին: Հայաստանի Հանրապետության դեսպանությունը սկսել է գործել Թբիլիսիում 1993թ. հուլիսից: 2008թ. ապրիլին Բաթումիում հիմնվել է ՀՀ գլխավոր հյուպատոսությունը:

Հայաստանի Հանրապետության և Վրաստանի միջև ձևավորված է միջխորհրդարանական բարեկամական խումբ: Երկու երկրների միջև գործում է տնտեսական համագործակցության միջկառավարական հանձնաժողովը, որի 11-րդ նիստը կայացել է 2021թ. դեկտեմբերի 20-ին Թբիլիսիում:

Հայաստանի Հանրապետության և Վրաստանի բարձրաստիճան պաշտոնատարների և ոլորտային գերատեսչությունների ղեկավարների միջև հանդիպումներն ու շփումները կրում են պարբերական բնույթ: Երկու երկրների արտաքին գործերի նախարարությունների միջև տեղի են ունենում պարբերական խորհրդակցություններ:

Վրաստան

Իրավապայմանագրային դաշտ

• Հայաստանի Հանրապետության և Վրաստանի միջև գործում են փոխհարաբերությունների գրեթե բոլոր ոլորտներն ընդգրկող շուրջ 80 միջազգային պայմանագրեր, համաձայնագրեր, հուշագրեր և արձանագրություններ։
• Երկու երկրների միջև հիմնարար փաստաթուղթը 2001թ. հոկտեմբերին ստորագրված «Բարեկամության, համագործակցության և փոխադարձ անվտանգության մասին» պայմանագիրն է:

Առևտրատնտեսական կապեր

• Հայ-վրացական առևտրատնտեսական հարցերով համատեղ աշխատանքային խումբ է ձևավորվել 2013թ.: Առևտրատնտեսական բնագավառում գործում են առևտրի, երկակի հարկերից խուսափելու, ավտոմոբիլային և օդային հաղորդակցության, իրավական օգնության, ներդրումների խրախուսման և տնտեսական կապերի զարգացման և այլ ոլորտների համար նպաստավոր պայմաններ ստեղծող մի շարք փաստաթղթեր:

Հայաստանի Հանրապետության և Վրաստանի միջև

ապրանքաշրջանառության ծավալները /հազար ԱՄՆ դոլար/

Ներմուծվող հիմնական ապրանքատեսակներ

• գյուղմթերք
• հանքային ջրեր
• քիմիական արտադրանք
• դեղամիջոցներ

Արտահանվող հիմնական ապրանքատեսակներ

• լեռնարդյունահանող սարքավորումներ
• բուսաբուծական և թռչնաբուծական ապրանքներ
• գյուղմթերք
• սննդի արդյունաբերության արտադրանք

Մանկության կայարանում

Մանկության կայարանում տեղ զբաղեցնելով Կյանքի գնացքում՝ մի՛ փորձեք անպայման տեղ գրավել պատուհանի մոտ: Տպավորությունը խիստ մակերեսային կլինի: Եվ բոլորովին կարևոր չէ, թե որն է ձեր վագոնը, չնայած ոմանք գրեթե ողբերգություն են համարում, եթե փափուկ վագոնով չեն գնում: Ի վերջո տոմս – ծննդյան վկայական ունեցողի համար տեղն ապահովված է… Կարևորն այլ բան է. որպեսզի բազմաթիվ կայարաններում՝ Պատանեկություն, Հասունություն, Ստեղծագործություն, Անհաջողություն ու գուցե, Երջանկություն և շատ ուրիշ՝ ուրախ, բայց, ցավոք, կարճ կայարաններում բոլորն անեն ամեն հնարավորը, որ հետո, երբ գա ձեր ժամանակը, հրաժեշտ տաք խաղաղ կիսակայարաններում…

• Ինչու՞ Կյանքի գնացքում պատուհանից նայել խորհուրդ չի տալիս, ինչի՞ տպավորությունը մակերեսային կլինի:

Որովետև պատուհանից դու կարող ես տարբեր բաներ բացահայտես քեզ և ժամերով նայես գործելու փոխարեն։ Ավելի լավ է շարժվես և չմտածես պատուհանի մասին։ Պատուհանը այստեղ ավելի շատ կյանքի լավ ու վատ օրերի արկղիկ է։ Որին պետք չէ ժամանակ տրամադրել։

• Փափուկ վագոն ասելով՝ ի՞նչ ի նկատի ունի հեղինակը, և իսկապե՞ս կարևոր չէ, թե ինչ վագոնով ես գնում:

Կարևոր չէ թե դու ով ես կարևորը քեզ ճիշտ ներկայացնես։ Եվ վագոնը դա փոքր բան է, որը մարդու համար պռոբլեմ է։ Ոչինչ մի որ չոր վագոնով կգնաս հաջորդ անգամ արդեն փափուկով;

• Մարդը ծնվեց — ձեռք բերեց Կյանքի գնացք նստելու տոմս, տեղն ապահովված է. հիմա ի՞նչն է կարևորը:

Տեղը ապահոված է բայց դու կարող ես բաց թողնել այդ տոմսը։Որովեհտև դու զբաղված ես ինչ գնացք թող քամին տանի բայց դու չես հասկանում, որ մեկ գնացքի տոմսով դու կարող ես քեզ գտնել քո կյանքը կարող է ինչ- որ իմաստ ստանա։ Իմ կարծիքով այս ամենը ուզում է ասել մարդը ծնվեց ձեռք բերեց ամեն ինչ նա ապահոված է ընտանիքով շրջապատով բայց մի- թե շատ մարդկանց դա պետք է։ Տոմսը դա կարող է մարտահրավեր լինել քեզ ինչ-որ մի մութ անկյուն բացահայտելու համար։

Ինչքան էլ ապահոված լինի դու զգույշ եղիր կարող է խոչնդոտներ լինել։

1..Խորանարդի նիստի մակերեսը 64 է ։
ա․Գտի՛ր խորանարդի կողի երկարությունը ։

1. 64 արմատ- 8 խորանարդի կողմը 8 է
   բ․Գտի՛ր խորանարդի ծավալը ։ 8*8*8=512
   
   2.Որոշիր խորանարդի ծավալը, եթե նրա մի նիստի մակերեսը  S=1521սմ^2 է։ 
   

V1521սմ^2=39

39^3=59319

3.2.Ուղղանկյունանիստի ծավալը 18 սմ³ է:Գտիր ուղղանկյունանիստի կողը, եթե մյուս երկու կողերի երկարությունները 3 սմ և 1 սմ են:

Ծավալը հավասար = 18 sm ³

6*3=18

Մյուս 6 — է

Listen to the lecturer giving some facts and figures to practise and improve your listening skills.

Do the preparation task first. Then listen to the audio and do the exercises.

2. It prolongs life, we feel happy, our laughter lifts our spirits, we forget about bad things.

2. I think a laught its a not best medicine buth lifts the mood and people smile and from stress can get a number of diseases

3. It is a positive day

4.

S=2*3*4+2*5*4+2*5*3=

24+60+30=114սմ

Ծավալ

V=a*b*c=3*4*5=60սմ

Ուղղանկյունանիստը ունի 6 նիստ , 8 գագաթ ,12 կող ։ ՈՒղղանկյունանիստի բոլոր նիստերը ուղղանկյուն են ,իսկ  հանդիպակած նիստերը իրար հավասար են։

Ուղղանկյունանսիտի  լրիվ մակերևույթի մակերեսը հավասար է բոլոր նիստերի մակերեսների արտադրյալին ։

1.Խորանարդի նիստերից մեկի պարագիծը 32 սմ է: Գտեք այդ խորանարդի բոլոր կողերի երկարությունների գումարը:

32:4=8

8*12=96

2. 48 սմ երկարությամբ մետաղաձողը բաժանել են հավասար մասերի և այդ մասերն ընդունելով որպես կողեր՝ պատրաստել են խորանարդ: Գտեք այդ խորանարդի կողի երկարությունը:

48:12=4

3.Ուղղանկյունանիստի չափումներն են՝ 5 սմ, 6 սմ, 4 սմ։ Գտե՛ք նրա կողմնային  մակերույթի մակերեսը։

2*5*6+2*6*4=

60+40=100

4.Որոշիր խորանարդի ծավալը, եթե նրա մի նիստի մակերեսը՝  S=256սմ^2:

Հուշում։Խորանարդի ծավալը հաշվում են նրա երկարության ,բարձրության և լայնության արտադրյալին։

V256սմ^2=16

16^3=4096.3
5 .Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝

11 սմ, 12 սմ, 14 սմ։

11*12*14=1848սմ խորհանարդ

6.Հայտնի են ուղղանկյունանիստի չափերը՝ 8 սմ, 12 սմ և 18 սմ:

 Որքա՞ն է այն խորանարդի կողը, որի ծավալը հավասար է տրված ուղղանկյունանիստի ծավալին ։

8*12*18=

պԱՏ՝․ 12

Հավասարության պրոբլեմը ծագել է դասակարգերի առաջացման հետ և արտահայտել հասարակությունը արդարության սկզբունքով վերակառուցելու ճնշված դասակարգերի ու դասերի իդեալը։ «Հավասարություն» հասկացությանը տարբեր պատմական դարաշրջաններում տրվել է սոցիալական տարբեր բովանդակություն։ Հավասարության իրականացումն են հետապնդել թե՛ ստրուկների ապստամբությունները, և թե՛ միջնադարյան գյուղացիական շարժումները։

Դասակարգային պայքարի պրակտիկային զուգընթաց տեսականորեն հիմնավորվել են նաև հասարակական անհավասարության առաջացման պատճառները, առաջադրվել դրանց վերացման հնարավոր ուղիները։ Ուտոպիստների ու լուսավորիչների ազդեցությամբ 17-րդ դարի Անգլիական և 18-րդ դարի Ֆրանսիական հեղափոխություններում ձևավորված արմատական հոսանքների նպատակը համընդհանուր հավասարության հաստատումն էր (չեվելլերները՝ Անգլիայում, Գրակքոս Բաբյոֆի «հավասարների դավադրությունը»՝ Ֆրանսիայում)։

Կապիտալիստական հասարակարգում առաջին անգամ հռչակվեց իրավահավասարության սկզբունքը, վերացվեցին դասերը և դասային արտոնությունները։

Համընդհանուր հավասարության հաստատելու տեսական հիմնավորումն ու իրականացումը ռուս հեղափոխական դեմոկրատների և Միքայել Նալբանդյանի հիմնական նպատակն էր։

Սոցիալական հավասարության մասին անդրադառնալիս մարքսիզմ-լենինիզմի դասական համարվողներպնդում էին, որ անհավասարության իրական հիմքը կապված էր արտադրության միջոցների մասնավոր սեփականատիրական բնույթով։

Նետե՜լ է երկաթե մի ձեռք
Դեպի վեր ոսկի մի ծնծղա.
Բռնկվել է ոսկի ծնծղան,
Դարձել է արնածոր մի վերք։
Վառվել է երկնքում հակինթ
Ու ծորում է արյունը յուր կեզ,—
Զոհվե՜լ է երկնքում վճիտ.—
Ինչքան լա՜վ է հատնումը հրկեզ.․․

Ինչ որ լավ է՝ վառվում է ու վառում,
Ինչ որ լավ է՝ միշտ վառ կմնա.
Այս արև, այս վառ աշխարհում
Քանի կաս՝ վառվի՛ր ու գնա՛։
Մոխրացի՛ր արևի հրում,
Արևից թող ոչինչ չմնա, —
Այս արև, այս վառ աշխարհում
Քանի կաս՝ վառվի՛ր ու գնա՛։

Ինչպես շոգ, ճնշող ոսկի,
Բրոնզեձույլ, հասուն, հոսուն-
Արևի տապն է հոսում,
Ինչպես շոգ, ճնշող ոսկի։
Ախ, հոգիս մի նոր խոսքի
Արևոտ շունչ է կիզում-
Ինչպես շոգ, ճնշող ոսկի,
Բրոնզեձույլ, հասուն, հոսուն։

Արնակեզ, սուր մի նիզակ
Զարկեցի ալ վահանիդ,-
Աշխարհքում էլ ինչ կանի
Իմ հոգին փառք ու պսակ։
Դու արև, վառ մի նշան,
Իմ հոգուն գամված մի նիշ․-
Միայն դո՛ւ, լույս ու շուշան-
Եվ չկա ոչ մի ուրիշ։

Կարծես ես ճամփա եմ ընկել
Երկնքի դաշտերում կապույտ
Ու գնում եմ, զվարթ ու անփույթ
Եվ ունեմ լուսե մի ընկեր։
Նա և՛ կին է, և՛ քույր, և՛ հոգի,
Այրվում և այրում է խենթ․
Խառնվել եմ կյանքին ամենքի-
Եվ իմ կյանքը հրա՛շք է ու տենդ։

Փայլում են ոսկի սվիններ,
Պսպղում է ոսկի մի վահան,
Ոսկեդեմ արևի վրա
Փայլում են ոսկի սվիններ։
Ախ, ինչ լավ է զինվել ու զինել
Արևով, արյունով,- ահա
Ոսկեդեմ արևի վրա
Փայլում են ոսկի սվիններ։

Միայն խմիր արեգակի բույրը ջինջ,-
Արև՜ դարձիր — արևահամ — ամոքիչ։
Ուրիշ ոչինչ չի կամենա սիրտը իմ,-                                                                                                      Ողջը — հրին, արնանման արևին
Սուր սվիններ, բուրմունք ու սեր, երգ ու գույն,
Տենդը արյան — արևահամ խնդություն
Ու նժույգներ, ոսկի ու ծափ, կանչ ու ճիչ,-                                                                                                Ով է քեզ պես արևահամ — ամոքիչ․․․

• Ընթերցել ութնյակները, յուրաքանչյուր ութնյակից առանձնացնել ոգի փոխանցող տողը, զգացողությունների ամենախիտ հատվածը, սիրուն պատկերը։

Իմ կարծիքով Չարենցը արևին նմանեցնում եր կնոջ որը վառվում է իր կարոտից այնքան նուրբ է այնքան բարի ևն կա և չկա։ Նա կարծես այս ութնյակնները կես կատակ կես լուրջ գրած լինի։ Նա կարծես գրել է բայց այնպես, որ չի հավատում իր գրածին։

• Որն է բանաստեղծի՝ արևին դիմելու նպատակը։

Արևից ստանա ջերմություն վառվի այդ ջերմությամբ կարծես նա մռսած և սառն էր և ուզում էր արևը նրան տաքացնի այնպես ինչպես իր սիրելի ինչ-որ մի էակ։ Նա արևին պատկերացնում էր որպես քույր, մայր, կին և ուզում էր արևին էլ ավելի մոտ լինել։ Կարծես նա փորձում էր ամնինջի մեջ տեսննել արև։

• Ինչ գիտես արևի պաշտամունքի մասին։

Արևապաշտությունը համաշխարհային կրոնադիցաբանական համակարգ է։ Հնագույն ժամանակներից Արևը եղել է երկրպագության առարկա և աստվածացվել է տարբեր ժողովուրդների կողմից։ Արևապաշտության մեջ առանձնանում են մեկ տասնյակից ավելի շատ հայտնի աստվածներ կամ աստվածություններ, որոնք դիցարանում կամ կրոնածիսական համակարգում ունեն առաջնային դեր և մինչև այժմ համարվում են պաշտամունքի կամ երկրպագման առարկա։ Արևապաշտությունը տարածված է եղել Ամերկյան Մայրցամաքում մասնավորապես Մեքսիակա, Հեռավոր Արևելքում՝ Ճապոնիա, արևելքում՝ Հնդկաստան։ Մերձավոր Արևելքում՝ Եգիպտոս և արաբական աշխարհ։ Փոքր Ասիայում՝ խեթեր, հուրիներ, միտանիացիներ, հայեր, ֆարսիներ։ Արևմուտքում՝ հույներ, ֆրանգներ, գերմաններ, սկանդինավներ, շոտլանդացիներ։

• Սովորել մեկ ութնյակ (ցանկալի է նաև տեսապոեզիա պատրաստել)։

Դասի հղումը

1. Բնութագրեք Վրաստանի աշխարհագրական դիրքը:

Վրաստանը գտնվում է Եվրոպայի հարավ-արևելքում և գրավում է Անդրկովկասի կենտրոնական և արևմտյան հատվածները: Հյուսիսում այն հարևան է Ռուսատանին, արևելքում՝ Ադրբեջանին, հարավում՝ Հայաստանին և Թուրքիային: Արևմուտքում այն ողողվում է Սև ծովի ջրերով: Վրաստանի տարածքը հիմնականում լեռնային է՝ դրա մեկ երրորդից ավելին ծածկաված է խիտ անտառներով:

1. Ի՞նչ դեր ունի Վրաստանը հվ-արմ Ասիայում:

Հարավ-արևմտյան Ասիայի երկրները Վրաստանի Սև ծովյան ափով կապվում են Եվրոպական երկրների հետ։

1. Որո՞նք են Վաստանի զարգացման նախադրյալները:

Ժամանակակից տրասպորտ, տուրիզմ, աշխարհի դիրքը, սև ծով, թեյ էլեկտրաքարշեր, մշակույթ, տեքստիլ, ցորեն։

1. Գնահատեք հայ-վրացական հարաբերությունները, ի՞նչ ազդեցություն կարող են ունենալ ՀՀ-ի համար, ի՞նչ ուղղությամբ պետք է զարգանան այդ հարաբերությունները:

Վրաստանը շատ կարևոր դեր է կրում Հայստանի համար նրա և սահմանի շնորհիվ մենք կապ ենք հաստանում տարածքային ասիայի հետ սահմանի շնորհիվ բացվում է շարժը դեպի ասիա։ Հայերը Վրացինների հետ ապրելով շարունակ ստեղծել են գրականություն և գրչություն։ Երաժշտություն կերպարվես և այլն։ Նաև Վրաստանը շատ մեծ դեր է կրում Կովկասի համմար, որը կարևոր է Հայսատնի համար։