Նոր պետությունների կազմավորման բարդությունները հաճախ կապված են հետեւյալ անհստակության հետ. ո՞րն է միջազգային իրավունքի երկու հիմնարար սկզբունքներից առավել կարեւորը` սահմանների անխախտելիությո՞ւնը, թե՞ ազգերի ինքնորոշման իրավունքը: Սովորաբար, միջազգային ընկերակցությունն ավելի արժեւորում է առաջին սկզբունքը, քանզի երկյուղում է բազմազգ պետությունների փլուզման անկառավարելի շղթայական ռեակցիայից:

Պետությունների տարածքային ամբողջականության սկզբունքն առաջին անգամ սահմանվեց 1648թ.: Այն ժամանակ կնքվեց Վեստֆալյան հաշտության պայմանագիրը, ինչը վերջ դրեց եվրոպական աշխարհամասում մոլեգնող պատերազմների շարքին: Վեստֆալիայի բանակցությունները վերջ տվեցին բողոքականների եւ կաթոլիկների միջեւ Երեսնամյա պատերազմին, ուր մի կողմից մարտնչում էին Շվեդիան, Բոհեմիան, Դանիան, Նիդեռլանդները, Շոտլանդիան, Անգլիան ու Սաքսոնիան, իսկ մյուս կողմից` Իսպանիան, Հռոմեական սրբազան կայսրությունը եւ այլք: Վեստֆալյան հաշտության պայմանագրի (որը վերաձեւեց պետական սահմանները Եվրոպայում) դրույթներից մեկը դարձավ այն սկզբունքը, որով անօրինական ճանաչվեց պետության ներքին գործերին արտաքին միջամտությունը, այսինքն` պետության տարածքային ամբողջականության սկզբունքը: Այժմ այն համընդհանուր ընդունված կանխադրույթ է եւ ներառված է բոլոր հիմնարար միջազգային համաձայնագրերում:

Սակայն, միաժամանակ, Վեստֆալյան հաշտությունը, փաստորեն, հաստատեց ազգերի ինքնորոշման իրավունքի սկզբունքը: Բանն այն է, որ մինչ Իսպանիայի դեմ հոլանդացիների ապստամբությունը, կասկածի չէր ենթարկվում միապետների` իրենց հպատակների ճակատագրերը վճռելու իրավունքը: Բայց Նիդեռլանդների դեպքում հպատակների դժգոհությունը հանգեցրեց նրան, որ միապետը կորցրեց այդ իրավունքը: Վեստֆալյան հաշտության պայմանագրի ստորագրման ժամանակ եվրոպական տերությունները փաստորեն ընդունեցին այն եւ համաձայնեցին ճանաչել անկախ Նիդեռլանդների սահմանները: Երկարաժամկետ հեռանկարում այդ որոշումը հանգեցրեց եվրոպական միապետությունների մեծ մասի կործանման, բազմաթիվ անկախ պետությունների առաջացման եւ պետական սահմանների լուրջ վերաձեւման:

Ամերիկյան պատմաբան, «Անկախության հռչակագիր. գլոբալ պատմություն» գրքի հեղինակ Դեւիդ Արմիթաջը պնդում է, թե միջազգային նշանակության հաջորդ փաստաթուղթը, որը հաստատեց ազգերի ինքնորոշման իրավունքը, դարձավ 1776թ. ընդունված ԱՄՆ անկախության հռչակագիրը: Հատկանշական է, որ Բրիտանական կայսրությունից անկախություն ստանալու 13 հյուսիսամերիկյան գաղութների փորձը շատ ժամանակակիցների կողմից խիստ բացասաբար ընդունվեց: Արմիթաջի կարծիքով, ԱՄՆ անկախության հռչակագիրն արմատապես փոխեց աշխարհը` այն «կայսրությունների աշխարհից» վերածելով «ինքնիշխան պետությունների աշխարհի»: Ամերիկյան հռչակագրի մոդելով ու նմանությամբ գրվեցին 100-ից ավելի պետությունների անկախության հռչակագրեր:

1945թ. ընդունվեց ՄԱԿ Կանոնադրությունը, որը խարսխվում է պետությունների տարածքային ամբողջականության սկզբունքի վրա. այդ սկզբունքն արգելում է միջազգային վեճերի լուծման համար ուժի օգտագործումը: Այսպես, Հոդված 2-ն (Կետ 4) ասում է, որ «ՄԱԿ բոլոր անդամներն իրենց միջազգային հարաբերություններում ձեռնպահ են մնում ուժի սպառնալիքից կամ նրա կիրառումից` ինչպես ցանկացած պետության տարածքային անձեռնմխելիության կամ քաղաքական անկախության դեմ, այնպես էլ Միավորված ազգերի նպատակների հետ անհամատեղելի որեւէ այլ ձեւով»:

1970թ. ՄԱԿ Գլխավոր վեհաժողովը հավանություն տվեց «Պետությունների միջեւ բարեկամական հարաբերություններին եւ համագործակցությանը վերաբերող միջազգային իրավունքի սկզբունքների մասին հռչակագրին», որտեղ նշվում է, թե «պետությունների տարածքային ամբողջականությունն ու քաղաքական անկախությունն անձեռնմխելի են»: Նույն փաստաթղթում նաեւ նշված է, որ «ինքնիշխան եւ անկախ պետության ստեղծումը (…) կամ ժողովրդի կողմից ազատորեն որոշված ցանկացած այլ կարգավիճակի սահմանումը հանդիսանում են այդ ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի կենսագործման ձեւ» եւ որ «յուրաքանչյուր պետություն պարտավոր է ձեռնպահ մնալ որեւէ բռնի գործողությունից, որը կզրկի վերոհիշյալ ժողովուրդներին (…) ինքնորոշման, ազատության եւ անկախության իրավունքից»:

1960թ. ՄԱԿ Գլխավոր վեհաժողովն ընդունեց Գաղութային երկրներին ու ժողովուրդներին անկախություն տալու մասին հռչակագիրը: Այնտեղ եւս առկա են փոխադարձաբար բացառող դրույթներ: Այսպես, Կետ 1-ն ասում է, թե «ժողովուրդների ենթարկումը օտարերկրյա լծի եւ տիրապետության (…) հանդիսանում է մարդու հիմնարար իրավունքների մերժում, ինչը հակասում է ՄԱԿ Կանոնադրությանը», իսկ Կետ 6-ը` որ «երկրի ազգային միասնությունը եւ տարածքային ամբողջականությունը մասնակիորեն կամ լիովին քայքայող յուրաքանչյուր փորձ անհամատեղելի է ՄԱԿ Կանոնադրության նպատակների ու սկզբունքների հետ»: Միեւնույն ժամանակ, Կետ 2-ը նշում է, որ «բոլոր ժողովուրդներն ունեն ինքնորոշման իրավունք, այդ իրավունքից ելնելով` նրանք ազատորեն որոշում են իրենց քաղաքական կարգավիճակը եւ իրականացնում սեփական տնտեսական, սոցիալական ու մշակութային զարգացումը»:

1966թ. Տնտեսական, սոցիալական ու մշակութային իրավունքների մասին միջազգային համաձայնագրի մեջ այս դրույթը («բոլոր ժողովուրդներն ունեն ինքնորոշման իրավունք, այդ իրավունքից ելնելով` նրանք ազատորեն որոշում են իրենց քաղաքական կարգավիճակը եւ իրականացնում սեփական տնտեսական, սոցիալական ու մշակութային զարգացումը») ներառվեց ամբողջովին (Մաս 1, Գլուխ 1), իսկ պետությունների տարածքային ամբողջականության իրավունքի մասին այդ փաստաթղթում հիշատակված չէ:

1975թ. ստորագրվեց Եվրոպայում անվտանգության եւ համագործակցության գծով Հելսինկյան խորհրդակցության եզրափակիչ ակտը: Այն նույնպես հաստատեց Երկրորդ աշխարհամարտից հետո Եվրոպայում ձեւավորված պետական սահմանների անխախտելիության սկզբունքը: Համաձայնագրի տեքստում, մասնավորապես, նշված է, որ «մասնակից պետությունները հարգելու են միմյանց ինքնիշխան հավասարությունն ու յուրօրինակությունը, ինչպես նաեւ իրենց անկախությանը հատուկ եւ նրա ընդգրկած բոլոր իրավունքները, որոնց թվում է, մասնավորապես, յուրաքանչյուր պետության իրավական հավասարության, տարածքային ամբողջականության, ազատության եւ քաղաքական անկախության իրավունքը» (Հոդված 2) եւ «մասնակից պետություններն անխախտելի են համարում ինչպես միմյանց, այնպես էլ Եվրոպայի բոլոր պետությունների սահմանները, ուստի եւ նրանք այժմ ու ապագայում էլ ձեռնպահ են մնալու այդ սահմանների նկատմամբ ցանկացած ոտնձգությունից» (Հոդված 3):

Միաժամանակ, այդ նույն փաստաթղթի Հոդված 8-ն ասում է. «Մասնակից պետությունները հարգելու են ժողովուրդների իրավահավասարությունը եւ իրենց ճակատագիրը տնօրինելու իրավունքը` մշտապես գործելով ՄԱԿ Կանոնադրության նպատակներին ու սկզբունքներին եւ միջազգային իրավունքի համապատասխան նորմերի համաձայն` ներառյալ նրանք, որոնք վերաբերում են պետությունների տարածքային ամբողջականությանը (…): Բոլոր ժողովուրդները միշտ իրավունք ունեն լիակատար ազատության պայմաններում, երբ եւ ինչպես իրենք ցանկանում են, առանց արտաքին միջամտության, որոշել իրենց ներքին ու արտաքին քաղաքական կարգավիճակը եւ իրենց հայեցողությամբ իրականացնել սեփական քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական ու մշակութային զարգացումը»:

ՄԱԿ Կանոնադրության եւ Հելսինկյան ակտի փոխադարձաբար բացառող դրույթները բազմիցս հաստատվել են միջազգային այլ պայմանագրերի ու համաձայնագրերի շրջանակներում, այդ թվում նաեւ եվրոպական մակարդակով: Միջազգային իրավունքի ճանաչված մասնագետ, Քեմբրիջի համալսարանի աշխատակից Մարկ Վելերն այս պարադոքսն անվանում է «ինքնորոշման ծուղակ»:

«Ինքնորոշման դեպք» գրքի հեղինակ Կարեն Փարկերը նշում է, թե ժամանակակից միջազգային իրավունքը չի կարող միանշանակորեն պատասխանել «ի՞նչ է անհրաժեշտ անել նոր պետություն ստեղծելու համար» հարցին: 20-րդ դարում, գաղութային կայսրությունների փլուզման արդյունքում, երեւան եկավ այսպես կոչված «հռչակագրային» եղանակը, այսինքն` որեւէ տարածք պարզապես հայտարարում է այն մասին, թե ինքն իրենից ներկայացնում է անկախ պետություն: Ավանդական, այսպես կոչված «սահմանադրական» ճանապարհն առավել բարդ է: Այն հռչակում է, որ լիարժեք կարգավիճակի ձեռքբերման համար ինքնահռչակ պետություններին անհրաժեշտ է միջազգային ճանաչում: Դիվանագիտական ճանաչման ֆորմալ գործողությունը նշանակում է, որ մի պետությունը ճանաչում է մյուսի անկախ կարգավիճակը եւ նրա կառավարության լիազորությունները (միջազգային պրակտիկայում միշտ ճանաչվում է այս կամ այն երկրի կառավարությունը եւ ոչ թե բուն երկիրը):

Գոյություն ունի պաշտոնական ճանաչման երկու տեսակ` «դե-ֆակտո» եւ «դե-յուրե»: «Դե-ֆակտո» ճանաչումն (այսինքն` տվյալ կառույցի գոյության փաստի հիման վրա) ունի «ոչ պաշտոնական» բնույթ, սակայն դա բավարար է, որպեսզի երկու պետությունները կարողանան հաստատել դիվանագիտական հարաբերություններ, փոխադարձաբար ճանաչեն անձնագրերն ու մուտքի արտոնագրերը եւ այլն: «Դե-յուրե» ճանաչումը (այսինքն` գոյություն ունեցող միջազգային նորմերի հիման վրա) նախատեսում է ողջ ծավալով միջպետական հարաբերությունների հաստատում: Երբեմն «դե-ֆակտո» ճանաչումը նախորդում է «դե-յուրե» ճանաչմանը: Օրինակ, 1921թ. Մեծ Բրիտանիան բոլշեւիկների կառավարությանը «դե-ֆակտո» ճանաչեց որպես Ռուսաստանի օրինական իշխանություն, իսկ «դե-յուրե»` սոսկ երեք տարի անց:

Ճանաչումը նաեւ անհրաժեշտ է, եթե երկրում իշխանությունը փոխվում է ոչ սովորական ճանապարհով, օրինակ` հեղաշրջման, հեղափոխության կամ արտաքին ներխուժման արդյունքում: «Թալիբանի» կառավարությանը, որը 1996–2001թթ. «դե-ֆակտո» ղեկավարում էր Աֆղանստանի տարածքի մեծ մասը, ճանաչեց միայն աշխարհի երեք պետություն, մինչդեռ նրանց կողմից տապալված կառավարությանը, որը վերահսկում էր երկրի տարածքի 12 տոկոսից ոչ ավելին, օրինական ճանաչեց առավել քան 70 պետություն: 1940թ. հունիսին խորհրդային զորքերի կողմից գրավվեցին Լատվիան, Լիտվան ու Էստոնիան: Այդ երկրները կորցրին իրենց պետականությունը եւ ներառվեցին ԽՍՀՄ կազմի մեջ` միութենական հանրապետությունների կարգավիճակով: ԱՄՆ-ը չճանաչեց ԽՍՀՄ այդ գործողությունների օրինականությունը եւ Բալթիայի երկրները համարեց անկախ, բայց օկուպացված պետություններ: Այդ հանրապետությունների դեսպանատները, չնայած Մոսկվայի բողոքներին, շարունակեցին գործել Վաշինգտոնում:

Продолжаем читать рассказ Чехова »ЧЕЛОВЕК В ФУТЛЯРЕ»

Тема урока: Краткая форма прилагательных стр. 36-37

Домашняя работа:

Учебник русского языка «Практическая грамматика « стр. 37 ,упр.14, стр. 38, упр. 16

Упражнение 14. Образуйте краткие формы прилагательных по
образцу.

Устно составьте с некоторыми краткими формами предложения.
Образец: быстрый – быстр, быстра, быстро, быстры.
Глупый-глуп, глупа, глупо, глупы глухой-глух, глуха, глухо, глухы, новый-нов, нова, ново, новы близок-близк,близка, близко, близкы добрый-добри,добра, добро, добры правый-прав, права, право, правы, густой-густь,густа, густо, густы дикий-дик,дика,дико, дикы
необходимый-необьодим,необходима, необходимо, необходимы приветливый-приветлув, приветлива, приветливо, приветливы похожий-похож,похожа, похожо, похожы готовый-готов, готова, горово, гототвы знаменитый-знаминит,знаминита,знаминито,знаминиты, счастливый-счастив,стчацтлива,стачтливо,стачстливы,
твердый-тверд,тверда,твердо, тверды.
Образец: близкий – близка, близко, близки.
Гладкий-гладка, гладко,гладки зыбкий-зыбка,зибко,зибки робкий-робка, робко, робки, мягкий-мягка,мягко, мягки редкий-редко,редки,редка, сладкий-сладка,сладки,сладко.

Упражнение 16. Выполните упражнение по образцу.
а) Образец: Сладкий напиток – напиток сладок.
Красивая роза-роза красивий, сильный ветер-ветер сильной, могучий дуб-дуб могчок, неуклюжий б) Образец: Коридор узок – узкий коридор.
Мѐд вкусен- вкусний, мед, доклад краток-краткий доклад, пол гладок-гладкий пол, пух лѐгок-легкой пух, конец близок-блузкий конец, поступок
хорош-хороший поступк, окно высоко- высокий окно, лѐд скользок- скользкий лед, подарки дороги- дорогой подарки, окно высоко- высокий окно, мужчина
интересен- интересний мужчина, девушка великолепна- велеколепний девушка.

16.11-20.11

Читаем,обсуждаем и рассказываем рассказ А.П.Чехова

»ЧЕЛОВЕК В ФУТЛЯРЕ» ( в классе читаем 1 эллектронную страницу)

Темя урока: Сравнительная степень прилагательных стр.30-32

Домашняя работа:

Учебник русского языка «Практическая грамматика « стр.32 ,упр.2 , стр,34, упр. 6,стр 34 ,упр. 8 .

Упражнение 2. Ответьте на вопросы.

1. Шарль читает громко. Мария читает тихо. Кто читает громче-Шарль читает громче? Кто
   читает тише Мария читает тише?
2. Я пишу по-русски плохо. Эдуард пишет очень плохо. Кто пишет хуже Он пушет по- русский хуже?
3. Мой друг работает много. Я работаю мало. Кто работает больше- мой друг работает больше ? Кто
   работает меньше Я работаю меньше ?
4. Он живет далеко. Я живу близко. Кто живет дальше Он живет? Кто живет ближе Я живу?

Упражнение 6. Употребите прилагательные из скобок в форме
сравнительной степени.

1. Читайте (громкий)! по громче 2. Говорите (медленный) по(медленней ! 3. Пишите (хороший) лучше!
2. Слушайте (внимательный) по внимательный ! 5. Одевайтесь (теплый) теплее! 6. Мой руки (чистый) чисше !
3. Чем (высоко ) высокие в горы мы поднимались, тем (трудно) труднее становилось дышать.
4. Чем (тише тихо) вы говорите, тем (плохо хуже) я вас слышу. 9. Тем (быстро) по быстрее читается
   книга, чем она (интересный) боле интересный . 10. Насколько (низкий) ниже температура вещества,
   настолько (медленно медленый) движутся молекулы. 11. Чем (большой) больше становится
   скорость ракеты, тем (сильно) сильнее действуют перегрузки.

Упражнение 8. Образуйте от выделенных прилагательных
превосходную степень.

1. Точность в работе имеет огромное большое значение. 2. Летом мы отдыхали в боле
   прекрасном месте. 3. Даже маленькая меншый неточность может привести к большим
   неопрятностям. 4. Во время болезни моя подруга была в тяжелом состоянии.
2. Мы удивились, когда наши гости заговорили на чистом чишем русском языке. 6. На
   афише мы увидели имена известных артистов, в том числе имя популярной боле у
   молодежи певицы. 7. Работа врача – трудная трудный работа. 8. Наш профессор –
   талантливый очень ученый. 9. В вашей дипломной работе есть грубая грубый ошибка.
3. Мать моего друга – добрая добрее женщина. 11. Внук благодарен своему дедушке
   за мудрые мудрее советы. 12. Наш друг умеет готовить вкусные вкуснее блюда.

• Սուրճը հայտնաբերվել է այծերի միջոցով: Մի հովիվ նկատել է, թե ինչպես են իր այծերն աշխուժանում սուրճի հատապտուղներ ուտելուց հետո: Նա որոշել է հասկանալ, թե ինչ բույս է դա: Հովիվը հատիկները տարել է մի վանականի մոտ, որը սուրճի հատիկների ըմպելիք է պատրաստել ու խմել: Նա հասկացել է, որ դրա շնորհիվ կարողացել է ողջ գիշեր արթուն մնալ: Հենց այսպես էլ ստեղծվել է սուրճը:

• Սուրճը երկրորդ հայտնի ըմպելիքն է աշխարհում: Առաջին տեղում, իհարկե, ջուրն է:

• Այն նաև աշխարհի երկրորդ ամենաարժեքավոր շրջանառություն ունեցող ապրանքն է՝ նավթից հետո:

• Ամեն օր աշխարհում մոտ 2.5 մլրդ բաժակ սուրճ է սպառվում:

• Ամերիկացիներն ամեն տարի սուրճի համար ծախսում են ավելի քան 1092 դոլար:

• Աշխարհի ամենաթանկ սուրճի կես կգ-ն արժե 600 դոլար: Այն ստեղծվում է սումատրական կատվի կեղտից:

2.Էներգետիկ և ոչ մի ըմպելիք չի պարունակում այնքան կոֆեին, որքան Starbucks-ի սուրճը:

1.Սուրճը նավթից հետո աշխարհի երկրորդ ամենաարժեքավոր շրջանառություն ունեցող ապրանքն է:

Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այս հասցեով՝ : https://hraparak.am/post/591f9b7fe3d84d0d37fc90fc

https://www.iammedia.am/hy/post/Coffee-Facts

ԸՄԲՈՍՏԻ ՄԱՀԸ

• բացատրել ըմբոստ, գալարվել, գաղջ, պատուտակ, ճգնել, անհագ, զմայլվել, պատվանդան, ոստ, մրմնջալ
• ինչպիսի հասարակություն է նկարագրված առաջին հատվածում — նշիր նմանություններ և տարբերություններ քո շրջապատի հետ:
• Իմ. Կարծիքով հասրակությունը շատ բան է փոփոխում մարդու մեջ և այստեղ, ել բոլորը ուզում էին ետ պահել ծառին իր երազանքից:
• ի՞նչ գծված սահմանի մասին է խոսքը, բեր օրինակներ:

Սահմանները լինում էն տարբեր կարեվորը մարդը մնա մարդ։

1. ի՞նչ է խորհրդանշում քամին, կայծակը, որոտը, արևի լույսը — Իմ կարծիքով այս ամենը քնարական հերոսի մասին է այս ամենը դրաված է կյանքի որակնների վրա այս ամենը կյանքի դժվարություններնեն որը մենք կհանիդպենք:
   1. ու՞ր էր ձգտում հասնել Ըմբոստը. մեղադրու՞մ ես նրան, թե արդարացնում, ինչու՞:

Նա ձգտում էր իր երազանքի հետևից նա վերև բարձրանալուց ինչքան էլ նրա վրա ծիծաղում էին նա ուշադրություն չէր դարձնում ուղղակի անում էր այն ինչ իրեն հաճելի էր;

• կա՞ մի բարձր տեղ, ուր դու ես ձգտում հասնել, ինչպե՞ս ես հաղթահարում այդ բարձրությունը (ստեղծագործական աշխատանք):

Կա՞ մի բարձր տեղ, ուր ես ձգտում հասնել

Մարդիկ շատ բաների են ձգտում կարեվորը ունենան նպատակ և գործերը պլանավորած իրագործում։ Ես․ ել ունեմ շատ նպատակ բայծ առաջնային ես ուզում եմ ձգտել օրինակելի լիենմ իմ շրջապատի մարդկանց համար։ Միշտ պետք է հիշել, որ բարի գործ անելուց լավ բան չկա դա ես սովորել եմ իմ հայրկից ես ել կուզեի իր նման լավ ու բարի մարդ լինեմ երբ, որ մեծանամ։ Երբ բոլորս փոքր էինք ամենինչ երազում եինք դառնալ իսկ երբ արդեն պատանի ենք մենք արդեն պատկերացնում ենք ինչպիսին ենք լինելու մեծ ժամանակ։ Գուցել պետք չէ ժամանակից շուտ ընկնել իսկ գուցե դա դեռևս մանկական գեղեցիկ մթքեր են։ Միշտ մենք ինչին չենք բախվում չենք պատկերացնում։ Մարդիկ միշտ երազել ել լավ ապրել, լավ աշխատանք ունենալ բայծ արդյոք նրանք դրան հասնում են։ Իհարկե ոչ նրանք ուղղակի նստում երազում են։ Ես ել ունեմ շատ երազանքներ որոնց մասին չեմ խոսում որովհետև դա իմ գաղտնիքն է ինձ թվում է ժամանակը կգա դուք ել կիմանաք։ Ես ինձ խոսք եմ տալիս, որ ինչ ել լինի ես մարդ կմնամ նույնիսկ երբ ինչ, որ բարձր կետի հասնեմ։ Ինձ պատշաճ չի լինի երբ, որ ես ինձ պահեմ այնպիսին ինչպիսին ես կյանքում չեմ եղել։ Ես ձգտում եմ հասնել ամեն ինչի որպեսզի իմ մոլորակին օգուտ տամ դրա պակասը շատ կա և այդ պետք է մենք շարունակենք մեր հայրկ մայրիկներից հետո այսինքն նոր սերունդը։ Դրանք միայն վատ մարդիկ են անում ում , որ հայտնիությունը կամ բորձրությունը փոխում է հիշիր մի դարձիր այդպիսին։ Թումանյանը մի լավ խոսք ունի Առաջին քայլն է դժվար, երկրորդն ինքն իրեն կգա: Ինչ ել լինի մարդ մնա․․

Փորձ 1

Նպատակը՝ Համոզվել գազում ճնշում կա թե՞ ոչ և ինչով է պայմանավորված

Անրաժեշտ նյութեր ՝ օդահան պոմպով զանգ, բարակ թաղանթով ռետինե փուչիկ, թել

Փորձի ընդացքը չփքված փուչիկի բերանը թելով կապեցի և դրեցի օդահան պոմպով զանքի տակ: Սկսեցի օդը զանգի մեջ հանել, որոշ ժամանակ անց փուչիկները սկսեցին փչվել: Գազի ճնշումը պայնավորված է գազի մոլեկուլեների հարվածով փուչիկի պատերին , իսկ փուչիկի գնձաձևությունը վկայում է , որ բոլոր ուղղություներով հավասարաչ մոլեկուլները խփում են :

Փորձ երկրորդ

Նպատակը գազի ճնշման փոփոխությունը կախված գազի ծավալի փոփոխությունից:
Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր՝ մխոցով գլան , թել, ռետինե թաղանթ:
Գլանում մխոցը հետ տարա և գլանի հակառակ մասը թելով կապեցի ռետինե թղանթով:
Այսիսով ես ապահովեցի որոշ քանակությամբ օդի զանգված ռետինե թղանթի տակ: Ջերմաստիճանը չեմ փոփոխում: Թաղանթի կապելուց հետո թաղանթը հարթ էր, դա բացատրվում է նրանով, որ գլանի տակի մոլեկուլների հարվածը և դրսից  հավասար են: Մխոցը ներս մղելով՝ նկատում ենք, որ ռետինե թաղանթը փքվում է: Ուրեմն գազի ծավալը փոքրացնելի նրա ճնշումն իրոք մեծանում է: Ընդհակառակը, մխոցը վեր բարձրացնելից ռետինե թաղանթը ճկվում է դեպի ներս: Նշանակում է՝ գզի ծավալի մեծացմանը զուգընթաց  գազի ճնշումը փոքրանում է: